İsmail Çavuş
İsmail A. Çavuş | |
|---|---|
| Doğum | 9 Aralık 1940 Vladimirovtsi, Bulgaristan |
| Ölüm | 29 Eylül 2017 (76 yaşında) |
| Milliyet | Bulgaristan Türkü |
| Diğer ad(lar)ı | Ahmedov Çavuşev |
| Eğitim | Ohridski devlet Üniversitesi |
| Meslek | Yazar |
İsmail A. Çavuş (Çavuşev) (9 Aralık 1940, Razgrad - 29 Eylül 2017), Bulgaristan Türkü yazar, şair ve akademisyendir. Bulgaristan hükûmetinin, Bulgaristan Türklerine asimilasyon politikası uyguladığı dönemde, bu azınlık grubu temsil etmesi ile tanınır.
Yaşamı
[değiştir | kaynağı değiştir]Bulgaristan'ın Razgrad ilinde, İsperih Belediyesi'nin Vladimirovtsi (Hebibiköy) köyünde doğdu. İlk ve ortaokulu doğduğu köyde bitirdikten sonra Sofya Türk Pedagoji Okulu'na kabul edildi ve mezun olduktan sonra iki yıl Sofya'da ilkokul öğretmenliği yaptı. Ardından Bulgaristan'ın zorunlu askerlik hizmetini gerçekleştirdi.1961 yılında kabul edildiği Sofya Üniversitesi Türkoloji Bölümünden 1965'te şarkiyat alanında mezun oldu. Sofya Üniversitesi'nde Türk dili profesörlüğü yaptı. Derslerinin, Bulgaristan Hükûmetinin uygun gördüğü müfredattan saptığı suçlamasıyla akademiden uzaklaştırıldı. İlerleyen yıllarda gazetecilik yaparak sırasıyla Filiz ve Halk Gençliği yayınlarında çalıştı. Bu yayınlar kapatılınca Sofya Devlet Üniversitesi'nde Türk dili dersleri verdi.[1]
Yeniden canlanma sürecinden doğan zorunlu göç dalgasına katılmamış, Bulgaristan'da kalmış, asimilasyon politikasını protesto etmiştir. 1989 Demokratik devriminin ardından verilen sivil haklarla ve politik baskının kalkmasıyla beraber birçok gazetenin kuruluş kadrosunda yer almıştır. Işık/Svetlina ve Güven gazeteleri bunların en ünlüleridir. Bu yayınlarda yeniden canlanma sürecini eleştiren yazılar yayınlamıştır. Devrimden sonra açılan Sofya Yüksek İslâm Enstitüsünde Türkçe dersleri okutmuştur. “Müslümanlar” dergisinin baş direktörlüğünü yapmış ve “Hak ve Özgürlük” gazetesinde dört yıl boyunca başyazar olarak çalışmıştır. 2002 yılında Hak ve Özgürlük gazetesindeki başyazarlık görevinden emekliye ayrılmış, fakat araştırmacılığa devam etmiştir.[1]
Birçok uluslararası sempozyuma ve şiir şölenlerine katılarak Bulgaristan Türklerini temsil etmiş ve pek çok ödül kazanmıştır. Türkiye Diyanet Vakfı'nın düzenlediği Kutlu Doğum'u anlatan şiir yarışmalarında birincilik, ikincilik ve üçüncülük dereceleri elde etmiştir. Şiirleri çoğunlukla felsefi temele dayanmaktadır.[1] Eserleri, Bulgaristan, Türkiye, Yunanistan, Kazakistan, Kosova ve Kıbrıs'ta yayınlanmıştır.
30 Eylül 2017 tarihinde doğal nedenlerle hayatını kaybetmiş,[2] 2 Ekim 2017 tarihinde Bankya Mezarlığı'nda toprağa verilmiştir.[1]
Özel hayatı
[değiştir | kaynağı değiştir]Eşi Halime Hanım ile evliliğinden Taneri ve Nevin adında iki çocuğu olmuştur. Rusça, Bulgarca ve Türkçe dillerini bilirdi.
Araştırmalar
[değiştir | kaynağı değiştir]- "Totaliter ve Posttotaliter Devirde Bulgaristan'da Türkçe Süreli Basın",[3]
- "Bulgaristan Türklerinin Çocuk Şiiri"
- "Pratikte Türkçe Öğretiminin Durumu Üstüne Bazı Düşünceler"
- “Zaman İçinde Eskiyen Kitap”
- “Çocuk Şiirimizin Üstadı”
Yayınlar
[değiştir | kaynağı değiştir]- "Dilek" (1967),
- "Yay Burcu" (2002)
- Şiir derlemeleriyle "Gazetecinin Artık Yılları" - Roman (2004)
- Bulgaristan'da ilk defa yüksek okullar için “Çağdaş Türk Dil Bilgisi (2001)
- “3. sınıflara ait Din Dersleri” (Bulgarca olarak)
- ”Kendi Kendine Türkçe” (2005)
- ”Bulgaristan Türklerinin Çocuk Şiiri” (2001) antolojisi yayımlanmıştır
- ”Terapi Patikası” yazarın ilk hikâye kitabıdır
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c d Tan, Nail (31 Mayıs 2018). "İsmaıl Ahmedov Çavuşev". Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi (45): 425-428. ISSN 1301-0077. 30 Nisan 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi30 Nisan 2024.
- ^ "T.C. Dışişleri Bakanlığı - Türkiye Cumhuriyeti Filibe Başkonsolosluğu - Duyurular". plovdiv-bk.mfa.gov.tr. 30 Nisan 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Nisan 2024.
- ^ İLKER, Ayşe (2022). Salgın Terimleri ve Türkçe Bilgi Şöleni. Turk Dunyasi Yayınları. ISBN 978-975-17-5224-6.