İpekli Tahir Efendi
İpekli Tahir Efendi, İpekli Temiz Tahir, İpeklizade Arnavut Tahir Efendi (d. 1826, Kosova - ö. 1888 İstanbul), Osmanlı din adamı.
Eğitim için Kosova'dan İstabul'a gelmiş ve eğitimini tamamladıktan sonra Fatih Camii'inde müderris olmuştur. Şair Mehmet Âkif Ersoy’un babasıdır. Temizliğe düşkünlüğünden ötürü “Temiz” lakabı ile anılır.
Yaşamı
[değiştir | kaynağı değiştir]Osmanlı sınırları içindeki Kosova'nın İpek kasabasına bağlı Suşitsa köyünde dünyaya geldi. Babası, Suşitsalı Nurettin Ağa idi.[1] Dini eğitim alıp imam olarak köyüne dönmek üzere İstanbul'a gitti. Dönemin ünlü din adamlarından Yozgatlı Mahmut Efendi'nin derslerine katıldı.[1] Dini eğitimini tamamladıktan sonra köyüne dönmek yerine İstanbul'da kaldı ve devrin en itibarlı medresesi olan Fatih medresesinde başmüderresliğie kadar yükseldi.[2] Nakşi-Halidi Şeyhi Feyzullah Efendi'nin müridanı idi.
Ulema mensubu eşi Derviş Efendi'nin ölümü üzerine dul kalan Buhara asıllı Emine Şerif Hanım ile 45 yaşında iken evlenerek Mehmet Ragiyf ve Nuriye isimli iki çocuk sahibi oldu.[3] Hicri 1290 yılında doğan oğluna ebced hesabı 1290 yılını içine aldığı için "ekmek, pide, somun" anlamına gelen "Ragiyf" ismini koymuştu. Ama bu işitilmemiş ad, aile üyeleri tarafından benimsenmemiş ve çocuk "Âkif" olarak çağrılmıştır.[4]
Tahir Efendi, oğlunun doğumundan hemen sonra Bayramiç'teki Karşıyaka Camisi'ine imam olarak atandı ve 3 yıl bu görevi sürdürdü. Oğlu Mehmet Akif'e dini eğitim ve Arapça öğretmekle bizzat meşgul oldu. Onun rüştiye sonrasında fen bilimleri okumasını, özel hocalardan ders alarak Arapça ve Farsça öğrenmesini teşvik etti.[5]
Tahir Efendi, medresede ders vermenin dışında etrafında çok geniş bir ilim ve sohbet halkası oluşturması ile tanınırdı.[5] Mühürdar Emin Paşa ailesinin özel öğretmeni olan Tahir Efendi, Emin Paşa'nın oğulları Ahmet Tevfik ve Mahmut Kemal’e de ders verdi. Yazları Mühürdar Emin Paşa ailesinin Yakacık'taki köşkünün bir dairesinde ailesi ile kaldı ve iki kardeşle arkadaşlık yapan oğlu Âkif de derslere katıldı.[6] Âkif, Safahat'ta babası Tahir Efendi için şöyle söylemiştir.[5]
| “ | Hem babam hem hocamdır, ne biliyorsam kendisinden öğrendim . | ” |
Tahir Efendi 1888 yılında İstanbul'da öldü.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "Mehmet Âkif'le son röportaj". Yeni Asya (İstanbul Eğitim ve Kültür Dergisi'nden alınmıştır). 27 Aralık 2011. Erişim tarihi: 16 Aralık 2025.
- ^ Erdoğan, Aziz (8 Aralık 2016), "Abide Şahsiyet Mehmet Akif Ersoy", Gölgedeki Aydınlık16 Aralık 2025
- ^ Tosun, Yusuf (23 Aralık 2020). "Akif'in Yetiştiği Muhit: "Yüzde Yüz Fatih Şehri"". Haber Duruş. Erişim tarihi: 16 Aralık 2025.
- ^ Demirci, İbrahim (12 Mart 2021). "Tahir Efendi'nin "Rağıyf"i, Ailenin Âkif'i | İnsaniyet". 30 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Aralık 2025.
- ^ a b c Özçelik, Mustafa (13 Ocak 2023). "Mehmet Akif'in ilk hocası: Mehmet Tahir Efendi". Maarifin Sesi (t). 11 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Aralık 2025.
- ^ "Mehmet Akif Ersoy". mahmudcelaleddinoktenaihl.meb.k12.tr. Erişim tarihi: 16 Aralık 2025.