İpek Film
İpek Film, 1928 yılında İstanbul'da kurulan özel film stüdyosu ve yapım şirketi.
Türk sineması tarihinde Kemal Film'den sonra ikinci özel film stüdyosu ve yapım şirketidir.[1] Kurucusu, Fahir İpekçi ve İhsan İpekçi'dir. 1930'lu yıllarda Türkiye'de önce sinema işletmeciliği, film dağıtımı arından da film yapımıda hizmet vermiştir.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]İpek Film, film dağıtımcısı ve ithalatçısı Fahir İpekçi ve İhsan İpekçi kardeşler tarafından 1928'de kurulmuştur. Şirket kurulduğunda, ülkede beş yıldır film yapılmamıştı.[2] İlk film olarak, Kurtuluş Savaşı'nı konu alan ve birkaç yıl önce Darülbedayi'de sahnelendiğinde çok beğenilen Ankara Postası adlı oyunun uyarlanmasına karar verildi. Muhsin Ertuğrul yönetmenliğinde çekilen Ankara Postası filmi, 2 Ekim1929 tarihinde vizyona girdi ve büyük gişe başarısı kazandı.[3]
İpek Film, aynı yıl Kaçakçılar adlı polisiye filminin çekimlerine başladı. O yıl yapılan güzellik yarışmasının birincisi Feriha Tevfik'e başrol verildi. Filmin ilk sesli film olarak vizyona girmesi planlanıyordu. Çekimler esnasında gerçekleşen bir kaza sonucu oyuncu Arşak Karakaş'ın hayatını yitirmesi üzerine çekimlere ara verildi.[4] Film, 1932'de tamamlanabildi. Kaçakçılar'ın çekimine ara verildiği sırada çekilen İstanbul Sokaklarında ilk sesli film oldu.
İpek Film'in ikinci filmi olan İstanbul Sokaklarında, uluslararası bir seyirci kitlesini hedefliyordu. Filmin dış çekimleri Mısır, Türkiye ve Yunanistan'da, sesli iç çekimler Paris'te Epinay Stüdyoları'nda çekildi. Film, Balkan ülkelerinde, Varşova, Mısır ve Yunanistan'da da ilgi gördü.[2]
Paris'teki çekimler nedeniyle İstanbul Sokaklarında filmi çok maliyetli olmuştu. Bunun üzerine İpek Film, sesli film çekimi yapmak üzere Nişantaşı'ndaki atıl durumdaki büyük bir ekmek fabrikası binasını kiraladı. 1932 yazında stüdyoda Karım Beni Aldatırsa ve Bir Millet Uyanıyor filmleri çekildi.[3] 7 Aralık 1932'de Bir Millet Uyanıyor, 22 Ocak 1933'te Karım Beni Aldatıyor, İstanbul'daki Elhamra ve Melek sinemalarında vizyona girdi.[3] Ardından stüdyoda operet filmleri çekilmeye devam etti ve İpekçilerin yurtdışından getirdiği filmlerin dublajları yapıldı.[2] Nazım Hikmet, Bir Millet Uyanıyor filminde hem reji asistanı hem de seslendirme yönetmeni olarak önemli bir rol oynadı.[5] Stüdyoda çekilen operet filmlerinin senaryolarını Nazım Hikmet yazdı.
İpekçiler, Film İşleri Türk Anonim Şirketi (FİTAŞ) ve Sinema İşleri Türk Anonim Şirketi'ni (SİNTAŞ) adlı firmaları kurarak ilki ile film kiralama işlerini, ikincisi ile salonlarla ilgili işlerini yürüttüler ve film yapımına ara verdiler. 1934'te yeniden filmler çekmeye başladılar. Senaryosunu Selma Lagerlöf'ün romanından uyarlayarak Nazim Hikmet'in yazdığı, Cahide Sonku'nun başrolde olduğu Aysel Bataklı Damın Kızı bu dönemin önemli filmlerindendir.
İpek film, 1942'de Varlık Vergisi Kanunu'ndan en çok etkilenen sinemacılardan oldu ve tekrar 1930'ların parlak günlerine dönemedi.[2] İhsan, Cemil ve Osman İpekçi gibi ilk kuşak sinemacıların ölümünün ardından şirketler kalabalık varisler arasında bölündü.
Filmografi
[değiştir | kaynağı değiştir]
|
|
|
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Sinemanın İlk Yılları". kulturturizm.gov.tr. Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı. 3 Nisan 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2017.
- ^ a b c d Özyılmaz, Özge (17 Aralık 2020). "Türkiye'de Sinemanın Öncü Girişimcileri: İpekçiler". Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi. 18 (36): 699-712. ISSN 1303-9369.
- ^ a b c "İpek Film Stüdyosu". Manifold. 20 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Eylül 2025.
- ^ "Türk Sinema Tarihi". sineplus post & akademi. 22 Haziran 2025. Erişim tarihi: 9 Eylül 2025.
- ^ ÖZDEMİR, Önder (26 Mayıs 2022). "Nâzım Hikmet'in sinema yolculuğu". www.istdergi.com. Erişim tarihi: 9 Eylül 2025.