İnşaat smeta hesapları

Smeta — proje gider kalemleri (maaş, vergiler, maaş kesintileri, işçilik, genel giderler, malzeme alım giderleri vs.) ve projenin keşif bedeli hesaplarını içeren belge. Eski Sovyet ülkelerinde Rusya'da, Kazakistan'da, Ukrayna'da, Belarus'da Azerbaycan'da inşaat norm ve kurallarına (SNiP), mevzuatlara uyarınca kullanılır. Bütçe dahil fayda ve maliyetlerin finansal analizini yapan Proje yönetiminin önemli kısmıdır. Büyük inşaat şirketleri bünyesinde alt birim olarak smeta bürolarını ya da grubunu bulundurmaktadır. Smeta grubunun şefi inşaat-proje şirketlerinde önemli görev taşır.

Smeta tanımlaması

Smeta bedeli (veya keşif bedeli) — proje dokümantasyonlarına uyarak inşaatı gerçekleştirmek için gereken para tutarı. Smeta bedeli inşaat finansmanı, inşaat malzemelerinin sözleşme bedelini oluşturulması, hakedişlerin (inşaat işleri, montaj işleri, tamirat onarım işleri vs.) hesaplanmasında, malzeme alım ve tedarik giderleri ödenmesi, smeta icmal hesaplarında öngörülen para tutarı hesabından diğer giderlerinin ödenmesi konularında esas nitelik taşımaktadır.

Smetanın amacı bina ve yapılar inşaatı finansmanında gereken para toplamının hesaplanması, yani:

1. Yeni inşaat yapılarında.
2. Genel onarım işleri. Çeşitleri:

   • Bina ve yapılar tamiratı
   • Kültürel varlıkların restorasyonu (tarihi kültürel anıt ve abideler).

3. Renovasyon. Çeşitleri:

   • Renovasyon (Yeniden yapılandırma).
   • Güçlendirme.

Proje geliştirme etapına bağlı olarak bunlar için smeta hazırlanır:

1. Açık ihale için (tender)
2. Eskiz proje
3. Uygulama projesi

Smeta hesapları işveren ve müteahhit çıkarlarının kesiştiği noktadadır. Dolayısıyla İşveren ekonomik çıkarlarına uygun olarak smeta bedelini minimize etmeye çalışır, Müteahhit ise tam aksine smeta bedelini maksimum yükseltmeye çalışır. Bu durumda 3 türlü uzlaşma yöntemleri vardır:

1. Taraflarca söylenen argümanları ve tasdikleyici belgeleri ortaya koyarak smetanın kalem kalem incelenmesi, tartışılması. Smeta bu durumda açık ve taraflarca onaylanan bir belge haline gelir. Böyle bir tartışmalarda genelde son oy sahibi İşverendir.
2. Yarışma esasında. İşveren talep edilen bedele ve müteahhitin tecrübesine göre en uygun çekici fiyat teklifini seçer. Smeta böyle bir durumda tarafların pozisiyonlarını tespit etmek için amaçlandırılmış gizli bir belge olarak kalır.
3. Proje bedeli hakkında karar politik seviyede alınır, smeta ise sadece formalite bir dayanak belge şeklinde oluşturulur. Böyle bir durumda smeta bedeli verilen proje bedeline ustaca uydurulur.

Smeta hesaplarını profesyonel uzmanlar smetacılar yapar. Smetacılar smetası yapılan işin iş imalat teknolojisini iyi bilmeleri gerekir. Büyük smeta departmanları genelde büyük proje şirketlerinin kadrosunda yer alır.

Smeta hesapları esas metotları

1. Baz endeksli
2. Kaynak endeksli
3. Kaynak metodu
4. Analog metodu

Smeta türleri

1. Lokal smeta hesapları
2. Lokal smeta
3. Bina smeta hesapları
4. Bina smetası
5. Belli bir giderler için ayrıca smeta hesapları
6. İcmal smeta hesapları