İkiztepe Höyüğü
| Arkeolojik Höyük | |
| Adı: | İkiztepe |
| il: | Samsun |
| İlçe: | Bafra |
| Köy: | İkiztepe |
| Türü: | Höyük |
| Tahribat: | |
| Tescil durumu: | Tescilli[1] |
| Tescil No ve derece: | 541 |
| Tescil tarihi: | 14.12.1984 |
| Araştırma yöntemi: | Kazı |
İkiztepe Höyüğü, Samsun ilinin 55 ve Bafra ilçesinin 7 km. kuzeybatısında yer alan bir höyük'tür. Günümüzde Kızılırmak'ın denize döküldüğü yerin yaklaşık 7 km güneyinde yer alan höyük adını, uzaktan bakıldığında iki tepe olarak görülmesinden almaktadır ancak yerleşimde dört tepe bulunmaktadır. Bu tepeler kazı başkanları tarafından romen rakamlarıyla tanımlanmıştır. Güneydeki en büyük tepe, günümüzde deniz seviyesinden yaklaşık 37 metre yükseklikte olup Tepe I olarak adlandırılır. İkiztepe Höyüğü, döneminde Kızılırmak'ın Karadeniz'e döküldüğü noktada konumlanmaktadır.[1]
Kazılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
1940-41 yıllarında gerçekleştirilen yüzey araştırmaları ile bilim dünyasınca tanınmıştır. Ankara Üniversitesi'nden K. Kökten, T. Özgüç ve N. Özgüç'ten oluşan ekip Samsun'da yürüttükleri araştırmalar ile İkiztepe dahil birçok yerleşim yerini keşfetmiştir. 1970'li yılların başında ise İstanbul Üniversitesi'nden Uluğ Bahadır Alkım başkanlığındaki ekip İkiztepe ve yakın çevresinde yüzey araştırmaları gerçekleştirmiştir. 1974 yılında U. Bahadır Alkım İkiztepe Höyüğü'nde sistematik kazı çalışmalarını başlatmıştır. 1981 yılında U. B. Alkım'ın vefatından sonra, kazı çalışmaları İstanbul Üniversitesi'nden Önder Bilgi başkanlığına geçmiştir. 2012 yılına kadar kesintisiz devam eden kazılar Ö. Bilgi'nin emekliliği ile son bulmuştur. 2021 yılına gelindiğinde ise İstanbul Üniversitesi'nden Aslıhan Beyazıt, İkiztepe kazı çalışmalarını yeniden başlatmıştır. İkiztepe'de kazı çalışmaları aktif şekilde devam etmektedir.
Tabakalanma
[değiştir | kaynağı değiştir]İkiztepe'nin dört tepesinde yürütülen çalışmalar ile yerleşimde Geç Kalkolitik Dönem, Erken Tunç Çağı, Orta Tunç Çağı ve Hellenistik Çağ'a ait bulgular saptanmıştır. Ayrıca Tepe I'de açığa çıkartılan ve yaklaşık 725 mezarın bulunduğu mezarlık alanı Erken Tunç Çağı I'e tarihlenmektedir. Söz konusu mezarlık Anadolu'nun açığa çıkartılmış en büyük yerleşim dışı mezarlıklarından biridir.
Buluntular
[değiştir | kaynağı değiştir]İkiztepe Höyüğü'nde Kalkolitik Çağ'dan itibaren tüm evreler boyunca ahşap mimari kullanılmıştır. Bu ahşap mimari, düzleştirilmiş zeminde yatay kalasların köşelerinin birbirine geçme yapacak şekilde oluşturulmuştur. Duvarlar çivi kullanılmadan bu geçme tekniği ile istenilen yükseltiye kadar örülmüş, sonrasında açık kalan boşlukların kapatılması amacıyla duvarlar kalın kil sıvalar ile kapatılmıştır. Çatılar ise olasılıkla yağışlı iklim koşullarına uygun biçimde, kurumuş dal ve sazlar kullanılarak semerdam şeklinde yapılmıştır.
İkiztepe ekonomisinde en belirleyici unsur dokumacılık olmuştur. Kazılarda ele geçen binlerce tezgâh ağırlığı, yüzlerce ağırşak, dokuma tarakları, iğ gibi buluntular ve kumaş kalıntıları İkiztepe'nin bölgede önemli bir dokuma merkezi olduğunu göstermektedir.
Ekonomide öne çıkan bir diğer alan madenciliktir. Özellikle Tepe I'de açığa çıkartılan mezarlıktan ele geçen bakır ve arsenikli bakırdan yapılmış silah, takı ve prestij nesneleri nitelikli metal eserleri oluşturmaktadır.
Pişmiş toprağın en yaygın kullanıldığı alan çanak çömleklerdir. Geç Kalkolitik Çağ'dan Erken Tunç Çağı sonuna kadar tamamı el yapımı olan çanak çömlekler, zengin bezemeleri ile dikkat çekmektedir. Ayrıca yine pişmiş topraktan yapılmış figürinler bulunmaktadır, bunların çoğu eller havada olup, göğüs ve pubik bölgesi oyuk bezeme ile betimlenmiştir. Neredeyse tamamı kadın betimlemelerinden oluşan figürinler yassı bedenli, yuvarlak ya da oval yüzlüdür. Göz ve ağzı oyuk şekilde belirtilmiş, kulaklarında ise iki ya da daha fazla küpe deliği bulunmaktadır. Diğer taraftan küçük buluntular içinde kemik, diş ve boynuzdan yapılmış deliciler, iğneler ile kazıyıcı/sıyırıcı gibi aletler bulunmaktadır. Taş buluntular içerisinde çakmaktaşı ve obsidyen gibi kesici ve delici aletlerin yanı sıra ezgi taşı, öğütme taşı, havaneli gibi aletler ile çömlekçilikle ilgili perdah taşları vardır.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "TAY – Yerleşme Ayrıntıları". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2012.
