İdeli Kalesi

İdeli Kalesi (Gürcüce: იდელის ციხე) veya İğdeli Kalesi, tarihsel Tao bölgesinde, gününüzde Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı İğdeli mahallesinde, Orta Çağ'da Gürcülerden kalan bir kaledir.

Tarihçe

İdeli Kalesi'nin bulunduğu Tao bölgesi, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan yerlerden biriydi. Nitekim Osmanılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.^[1] Ancak eski Osmanlı kayıtlarında İğdeli adıyla bir köy yer almamıştır. İdeli Kalesi veya İğdeli Kalesi de İğdeli yerleşim merkezinin yakınında değil, 1 kilometre kuzeyinde bulunmaktadır.^[2]

Mimari

İğdeli mahallesinin sınırları içinde bulunduğu için İğdeli Kalesi olarak anılan İdeli Kalesi, köyün 1 km kuzeyinde kayalık bir tepede, kaba yontulmuş taşlarla kireç harcı kullanılarak inşa edilmiştir. İki derenin birleştiği yerde bulunan kaleden (80×16 m.) bugüne yüksek sur duvarları ve kale içindeki yapıların yıkıntıları kalmıştır. Kale iki ayrı kısımdan oluşmakta olup bu iki kısım arasında 30 metre mesafe vardır. Bu iki kısım, kayanın sırtı boyunca uzanan duvarlar sayesinde birleşir. Kalede beş adet kule bulunmaktadır ve kalenin dışında 70 metre yükseklikte yuvarlak yapının da kule olduğu tahmin edilmektedir. Kalenin dibinde, kaleye ait olduğu tahmin edilen tek nefli bir kilise bulunmaktadır. Yapının çatı örtüsü yılılmış, duvarları kalmıştır. Duvarlar kaba yontulmuş taşlarla kireç harı kullanılarak inşa edilmiştir. Girişi batıda olan kilisenin doğu ve batısında birer penceresi vardır.^[3]^[4]

Kaynakça

^ Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 67. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
^ 2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 231. 17 Nisan 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9470-8-7
^ 2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 231. 17 Nisan 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9470-8-7
^ Tao-Klarceti: Tarihsel ve Kültürel Anıtlar (ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 74, 252, ISBN 978-9941-478-17-8.

[1] Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 67. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2

[2] 2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 231. 17 Nisan 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9470-8-7

[3] 2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 231. 17 Nisan 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9470-8-7

[4] Tao-Klarceti: Tarihsel ve Kültürel Anıtlar (ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 74, 252, ISBN 978-9941-478-17-8.

[1]

[2]

[3]

[4]