İbrahim Yınal
 | Bu madde tümüyle ya da çoğunluğuyla tek kaynağa dayanıyor. (Şubat 2025) |
| İbrahim Yınal | |
|---|---|
| Melik | |
| Ölüm | 23 Temmuz 1059 |
| Hanedan | Selçuklu Hanedanı |
| Babası | Yusuf Yınal |
| Dini | İslam |
İbrahim Yınal (ö. 23 Temmuz 1059), Selçuklu ailesinden Türk beyidir. Babası Yusuf Yınal, Selçuk Bey'in dört oğlundan biriydi.[1] Selçuk Bey'in büyük oğlu Mikail Bey ölünce, Orta Asya'da yaygın olan leviratus geleneği uyarınca dul karısı, kardeşi Yusuf'la evlendirildi ve bu evlilikten İbrahim Yınal dünyaya geldi. Dolayısıyla İbrahim Yınal, Tuğrul ve Çağrı Beylerin anne tarafından kardeşi, baba tarafından kuzenidir.Lakabı Seyfüddevle'dir.Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun ilk iki başkenti olan Nişabur ve Rey şehirleriyle beraber Hemedan gibi nice şehirlerin fatihidir. Dicle Nehri boyuna ilk akınları yapan komutandır. Anadolu'nun Türkleşmesi'nde büyük katkıları olmuştur.
Dandanakan Savaşı'ndan sonra İbrahim Yınal batı ucuna gönderildi. Kuzeni Hasan Bey'in Gürcüler tarafından pusuya düşürülüp öldürülmesi üzerine, diğer kuzeni Kutalmış Bey'le beraber Bizans topraklarına girdi. Gürcü Dükü IV. Liparit'in komuta ettiği Bizans-Gürcü ordusunu Pasinler'de bozguna uğrattı (1048). Çok sayıda esir ve ganimet ele geçirdi. (Arap tarihçi Ali İbnü'l-Esîr, esir sayısını abartarak 100.000 olarak aktarır.)
Sultan Tuğrul Bey, başarılı sonuçlanan Anadolu harekâtından sonra İbrahim Yınal'dan Hemedân şehri ile Cibâl bölgesinde yer alan kalelerin kendisine teslim edilmesini istedi (1049-50/h.441). İbrahim Yınal, ağabeyi Tuğrul Bey'in bu isteğini kabul etmedi ve ondan ayrılarak isyana girişti. Bu İbrahim Yınal'ın hayatı boyunca Tuğrul Bey'e karşı giriştiği iki isyandan ilkidir. Neticede taraflar arasında meydana gelen şiddetli savaşı Tuğrul Bey kazandı. Tuğrul Bey savaştan sonra kardeşinin elinde bulunan bütün kale ve şehirleri dört gün içinde ele geçirdi. İbrahim Yınal savaştan sonra Sermâc Kalesi'ne kapandıysa da Tuğrul Bey, çeşitli kavimlerden oluşan ve yaklaşık 100.000 kişilik güçlü ordusu ile onu kaleden indirmeye muvaffak oldu.[2]
Batı sınırındaki akınları yöneten İbrahim Yınal, ateş hattında olup askeri yükü taşıdığını düşünerek iktidar merkezini dinlememeye başladı. 1058'de yönünü doğuya çevirip Tuğrul'un üzerine yürüdü. Bu İbrahim Yınal'ın ağabeyi Tuğrul'a karşı ikinci isyanıdır. Diğer Selçuklu beylerinden beklediği desteği göremeyen İbrahim bozguna uğradı. Bizzat kardeşi/kuzeni Tuğrul tarafından yay kirişiyle boğularak öldürüldü. İbrahim Yınal'ın isyanı ve öldürülüş şekli bizzat Garsuni'me tarafından yazılmıştır. Ancak bu kitap zamanımıza ulaşmamış olup, Sıbt İbnu'l-Cevzi tarafından yazılan Mir'atü'z-Zaman Fi Tarihi'l-Ayan'da Selçuklular kitabın özetlerinden günümüze gelmiştir.
Popüler kültür
[değiştir | kaynağı değiştir]2021'de TRT 1 de yayınlanmaya başlayan Alparslan: Büyük Selçuklu dizisinde Uygar Özçelik tarafından canlandırılmıştır.[3]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Selçuklu Hanedanının Önemli Bir Mensubu: İbrahim Yınal". Türkiyat Mecmuası. 27 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi28 Ekim 2021.
- ^ Ergüner, Anıl; Yıldırım, Muhammed İbrahim (2024-09-22). "İbrahim Yınal ve Siyasî Faaliyetleri". Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi. 11 (4): 2373–2395. ISSN 2148-2292.
- ^ "Yınal Bey Kimdir ? Uyanış : Büyük selçuklu Uygar Özçelik kimdir ?". 9 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi.
 | Türk tarihi ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |