Çelik Kubbe
| Çelik Kubbe | |
|---|---|
| Çeşidi | Entegre hava savunma sistemi |
| Uyruğu |  Türkiye |
| Hizmet geçmişi | |
| Hizmet | Etkin Hizmette |
| Kullanıcılar | Türkiye Türk Silahlı Kuvvetleri |
| Üretim tarihi | |
| Tasarımcı | ASELSAN, ROKETSAN, TÜBİTAK SAGE, MKE |
| Tasarlandığı tarih | 2024 |
| Üretici | ASELSAN, ROKETSAN, TÜBİTAK SAGE, MKE |
| Çeşitleri | Çelik Kubbe (Katmanlı mimari) |
| Özellikler | |
| Mürettebat | Otomatik/yarı otomatik sistemler |
| Bomba | HİSAR-A, HİSAR-O, SİPER, GÜRZ füzeleri, KORKUT 35 mm mermiler, ŞAHİN 40 mm, lazer silahları |
| Kalibre | 35 mm / 40 mm (top sistemleri) |
| Namlu | Çoklu sistem |
| Etki | Hava tehditlerine karşı |
| Etkili menzil | 1 km'den 100+ km'ye (katmanlı yapı) |
| Besleme sistemi | Otomatik füze ve mühimmat yükleme sistemleri |
| Nişangah | Radar ve elektro-optik sensörler |
| Ana silahı | Çeşitli füze ve top sistemleri |
| Diğer silahları | Lazer, elektromanyetik sistemler |
| İtici güç | Katı yakıtlı ve hibrit (bazı sistemlerde) |
| Harekat menzili | Sistem genelinde bölgesel koruma |
| Seyir irtifası | Düşük – yüksek irtifa |
| Tavan irtifa | Balistik füzelere karşı yüksek irtifa |
Çelik Kubbe, Türkiye'nin yerli teknolojiyle geliştirdiği çok katmanlı bir hava savunma sistemidir. Farklı irtifalarda görev yapan hava savunma sistemlerinin entegre şekilde çalıştığı bütünleşik bir mimari olarak tanımlanmaktadır.[1] Sistem; SUNGUR, KORKUT, GÜRZ, Hisar-A, Hisar-O ve SİPER gibi yerli sistemleri kapsamaktadır. Entegre mimarisi ile ortak hava resmi oluşturur ve yapay zekâ destekli karar destek sistemleriyle savunmanın etkinliğini artırır.[2]
Tarihçe ve geliştirme
[değiştir | kaynağı değiştir]Çelik Kubbe Projesi, 6 Ağustos 2024 tarihinde gerçekleştirilen Savunma Sanayii İcra Komitesi (SSİK) toplantısında onaylanmıştır. Türkiye Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı'na göre sistem, katmanlı hava savunma mimarisi içerisinde algılayıcı ve silah sistemlerinin ağ merkezli yapıda entegre çalışmasını, ortak hava resmi oluşturulmasını ve bu verilerin yapay zekâ destekli karar sistemlerine aktarılmasını amaçlamaktadır.[1]
Proje, ASELSAN, ROKETSAN, TÜBİTAK SAGE ve Makine ve Kimya Endüstrisi (MKE) iş birliğiyle yürütülmektedir.[1]
ASELSAN'ın 27 Ağustos 2025 tarihinde gerçekleştirdiği törende çok katmanlı milli hava savunma sistemi Çelik Kubbe Türk Silahlı Kuvvetleri'ne teslim edilmiştir.[3]
27 Ağustos'ta gerçekleştirilen teslimat ile Çelik Kubbe projesi kapsamında, SUNGUR, KORKUT, GÜRZ, Hisar-A, Hisar-O ve SİPER gibi yerli unsurları kapsayan toplam 47 araç, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin envanterine girdi.
Sistem bileşenleri
[değiştir | kaynağı değiştir]Çelik Kubbe, farklı irtifalarda etkili olacak yerli hava savunma sistemlerini entegre etmektedir. Sistem kapsamında radarlar, elektro-optik sensörler, komuta kontrol merkezleri ve çeşitli menzillere sahip hava savunma unsurları birlikte çalışmaktadır.[4]
Başlıca sistem bileşenleri şunlardır:
- İHTAR: Mini ve mikro İHA'lara karşı geliştirilmiş karşı tedbir sistemi.
- ŞAHİN: 40 mm mühimmatla mini/mikro İHA'ları fiziksel olarak etkisiz hâle getiren sistem.
- GÖKBERK: Radar ve elektro-optik algılayıcılarla hedef tespiti yapabilen, lazer silahı içeren sistem.
- GÜRZ: Alçak irtifa tehditlerine karşı tam otonom çalışan füze ve hava savunma sistemi.
- KORKUT: 35 mm çift namlulu top ile alçak irtifada hava savunması sağlar.
- HİSAR-A, HİSAR-O ve SİPER: Sırasıyla kısa, orta ve uzun menzilli hava savunma füzeleridir.
Tüm bu sistemler, haberleşme altyapısı ve yapay zekâ destekli karar mekanizmaları ile entegre edilmiştir.[4]
Operasyonel yetenekler
[değiştir | kaynağı değiştir]Çelik Kubbe sistemi; seyir füzeleri, İHA ve SİHA'lar, kamikaze İHA, sürü dronlar ve helikopter gibi hava tehditlerine karşı çok katmanlı savunma sağlamayı hedeflemektedir. SİPER Blok 3 sisteminin, balistik füze savunması kabiliyeti ile 2025 yılı sonuna kadar devreye alınması planlanmaktadır.[4]
Uzman görüşleri ve mevcut durum
[değiştir | kaynağı değiştir]Ekonomi ve Dış Politika Araştırmalar Merkezi (EDAM) Direktörü Sinan Ülgen, sistemin Türkiye'nin hava savunma mimarisi açısından yönlendirici bir proje olduğunu ve ülkenin bu alandaki teknik altyapıya sahip olduğunu belirtmiştir.[1] Ülgen ayrıca, projenin kısa sürede tamamlanmasının beklenmediğini, ancak mevcut hava savunma unsurlarının aktif şekilde kullanıldığını ve Türkiye’nin NATO füze savunma sistemine entegre olduğunu ifade etmiştir.[1]
Amerikalı savunma analisti Aaron Stein, sistemin farklı tehditlere özel çözümler sunduğunu ancak Demir Kubbe sistemine kıyasla daha çok uçak karşıtı savunmaya odaklandığını ifade etmiştir.[1]
Türk Silahlı Kuvvetleri envanterinde bulunan KORKUT, HİSAR-O ve yakın zamanda devreye alınması beklenen SİPER sistemleri, bu mimarinin aktif parçalarıdır.[1]
Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, Çelik Kubbe'nin "sistemler sistemi" yaklaşımıyla geliştirildiğini açıklamış ve projenin kısa vadede tamamlanmayacağını ancak mevcut unsurların hâlihazırda kullanıldığını belirtmiştir.[5] ASELSAN’ın 2023 yılı faaliyet raporunda, sistem kapsamında kullanılan Kalkan Radarı ile SİPER arama radarlarının testlerinin gerçekleştirildiği belirtilmiştir.[6]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c d e f g "'Çelik Kubbe' hava savunma sistemi nasıl çalışacak, neden önemli?". 3 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2025.
- ^ "Çelik Kubbe hangi katmanlardan oluşuyor? Türk hava sahası emin ellerde... Türkiye bunu üretebilen dünyadaki 5 ülkeden biri". 13 Eylül 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2025.
- ^ "Aselsan Çelik Kubbe İçin 47 Adet Sistem Teslim Etti! - ULU Savunma". 27 Ağustos 2025. Erişim tarihi: 28 Ağustos 2025.
- ^ a b c "Hava savunmasına 'Çelik Kubbe'". 18 Haziran 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2025.
- ^ "Çelik Kubbe için ilk resmi açıklama geldi: İşte özellikleri". 10 Ağustos 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2025.
- ^ "Türkiye'nin Hava Savunma Şemsiyesi: ÇELİK KUBBE". 2 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2025.