TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi
 TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi, Bakırtepe, Antalya İli, Türkiye | |||||||||||
| Alternatif isimler | TUG | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Organizasyon | TÜBİTAK | ||||||||||
| Gözlemevi kodu | A84  | ||||||||||
| Bulunduğu yer | Bakırlıtepe, Antalya, Türkiye | ||||||||||
| Koordinatlar | 36°49′27″N 30°20′08″E / 36.8242°K 30.3356°D | ||||||||||
| Yükseklik | 2.500 m (8.200 ft) | ||||||||||
| Kuruluş tarihi | 5 Eylül 1997 | ||||||||||
| Teleskoplar | |||||||||||
| |||||||||||
| tug.tubitak.gov.tr | |||||||||||
  TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi konumu | |||||||||||
 Wikimedia Commons'ta ilgili ortam | |||||||||||
TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi (kısaca TUG), Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu'na bağlı olarak faaliyet gösteren yer tabanlı bir astronomi gözlemevidir. Antalya'nın yaklaşık 50 km batı-güneybatısında, Saklıkent'teki Bakırlıtepe'de 2500 metre yükseklikte yer alan gözlemevinin kuruluş çalışmaları 1991'de başlamış ve proje Devlet Planlama Teşkilatı'na sunulmuştur.[1] TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi Kuruluş ve İşletme Yönetmeliği ise 17 Temmuz 1995'te Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.[2] Gözlemevi, 1997 yılında resmi olarak açılmıştır.[1] TUG, Türkiye'de astronomi ve astrofizik alanlarındaki bilimsel araştırmaları desteklemek, ulusal ve uluslararası düzeyde işbirlikleri geliştirmek ve gökbilim alanında insan kaynağı yetiştirilmesine katkıda bulunmak amacıyla kurulmuştur.
Bilimsel gözlemler, TUG'un ilk teleskobu olan 40 cm çaplı T40 teleskobunda Ocak 1997'de ve daha sonra 150 cm çaplı RTT150 teleskobunda Eylül 2001'de "ilk ışık" alınmasıyla başlamıştır.[1]
Bakırlıtepe yerleşkesinde kurulu başlıca teleskoplar şunlardır:
- RTT150 - Rus-Türk 1,5 m Teleskobu (önceki adıyla AZT-22) (2001)[3]
- T100 (ACE RC1.0) - 1,0 m Ritchey-Chrétien teleskobu (2009)[4]
- T60 (OMI RC06) - 0,6 m Ritchey-Chrétien teleskobu (2008)[5]
Keşifler
[değiştir | kaynağı değiştir]Ankara Üniversitesi'nden Mesut Yılmaz önderliğindeki bilim insanları, Dünya'dan yaklaşık 210 ışık yılı uzaklıkta bulunan dev yıldız HD 208897'nin yörüngesinde dolanan bir ötegezegen keşfetmiştir[6]. Ötegezegen, minimum 1,4 Jüpiter kütlesine sahiptir ve konak yıldızının etrafında yaklaşık 1,05 AU (156.000.000 km) uzaklıkta, neredeyse dairesel bir yörüngede her 353 günde bir dönmektedir. Bu keşif 1,5 metrelik Rus-Türk Teleskobu'na (RTT150) takılı olan Coude Echelle Spektrografı (CES) kullanılarak yürütülen on yıllık hassas dikey hız yöntemi araştırmasının bir sonucudur. Japonya'daki Okayama Astrofizik Gözlemevi (OAO) ve Ankara Üniversitesi Kreiken Gözlemevi'ndeki (AUKR) takip gözlemleri, 6 Ağustos 2017'de kamuoyuna duyurulan bu keşfi doğrulamıştır.[7]
RTT150 teleskobu kullanılarak 9 ve 10 Ağustos 2013 tarihlerinde yapılan tayf gözlemlerinden, S147 süpernova kalıntısı içinde yer alan HD 37424 adlı yüksek hızlı bir kaçan yıldız keşfedilmiştir. B0.5 tayf türündeki bu anakol yıldızının yaklaşık 30 bin yıl önce bir süpernova patlaması geçiren çift yıldız sisteminin bir bileşeni olduğu ve diğer bileşenin ise PSR J0538+2817 atarcası olduğu belirlenmiştir.[8]
Planck uydusu verilerinin RTT150 teleskobu ile yapılan takip gözlemleri sonucunda, önceden bilinmeyen 47 yeni gökada kümesi tanımlanmıştır. Bu gözlemlerle 65 gökada kümesinin de kırmızıya kayma değerleri ölçülmüş ve bunlardan 39'u ilk kez bu çalışma ile belirlenmiştir.[9]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c "Tarihçe | TÜBİTAK ULUSAL GÖZLEMEVİ". tug.tubitak.gov.tr. 21 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mayıs 2021.
- ^ "Resmi Gazete" (PDF). 17 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mayıs 2021.
- ^ "RTT150". TUG-TÜBİTAK. 20 Haziran 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mayıs 2025.
- ^ "T100". TUG-TÜBİTAK. 20 Haziran 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mayıs 2025.
- ^ "T60". TUG-TÜBİTAK. 26 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mayıs 2025.
- ^ "Turkish scientists discover a planet for the first time". Daily Sabah. 13 Ağustos 2017. 16 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ağustos 2017.
- ^ Nowakowski, Tomasz report (10 Ağustos 2017). "Jupiter-mass planet orbiting giant star discovered". PHYS ORG. 16 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ağustos 2017.
- ^ Dinçel, B.; Neuhäuser, R.; Yerli, S. K.; Ankay, A.; Tetzlaff, N.; Torres, G.; Mugrauer, M. (Nisan 2015). "Discovery of an OB runaway star inside SNR S147". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 448 (4): 3196-3205. Bibcode:2015MNRAS.448.3196D. doi:10.1093/mnras/stv124.
- ^ Ade, P. A. R.; Aghanim, N.; Arnaud, M.; Ashdown, M.; Aumont, J.; Baccigalupi, C.; Banday, A. J.; Barreiro, R. B.; Barrena, R.; Bartolo, N.; ve diğerleri. (Ekim 2015). "Planck Intermediate Results. XXVI. Optical identification and redshifts of Planck clusters with the RTT150 telescope". Astronomy & Astrophysics. 582: A29. Bibcode:2015A&A...582A..29P. doi:10.1051/0004-6361/201424674.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi 3 Aralık 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Ana sayfa
| Merkez ve Enstitüler |
| ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Yayınlar | |||||||
| Ödüller | |||||||
| Diğer | |||||||
