Sasani sanatı

Sasani sanatı, Sasani İmparatorluğu'nun hüküm sürdüğü milattan sonra 3 ila 7. yüzyıl arasında günümüze ulaşan materyal kalıntıları kapsar. Sasani sanatı varlığını 651 yılındaki Müslümanların İran'ı fethine değin sürdürmüştür. Son Part kralının I. Ardeşir tarafından yenilgiye uğratılmasıyla yükselen Sasani Hanedanı hüküm sürdüğü 400 yıl içerisinde İran ve Irak'ı aşan bir coğrafyaya hükmetmiştir. Bunun ötesinde Anadolu'nun bir kısmı, Mısır ve Arabistan'ı da kontrolü altına almayı başarmıştır. Geleneksel olarak yerine geldiği Ahameniş geleneğini sanatta da devam ettiren Sasaniler çalkantılı geç antik çağ içerisinde gerek Akdeniz etkisinde gerekse uzak doğu etkisi altında kalmıştır.^[1]

Sasani sanatının en iyi incelenebileceği alan şüphesiz ki mimaridir. Buna ek olarak rölyef ve metal işlemeleri de günümüze ulaşan kalıntılar arasındadırlar. Part dönemi ile karşılaştırıldığında heykel sayısı azdır. Dönemin en bilinen heykel örneği I. Şapur'un bir dikitten işlenerek bir mağara içine yapılan heykelidir.^[2] Yazılı kaynaklarda geçen buna benzer heykeller günümüze ulaşamamışlardır.^[3] Önemli taş rölyeflerin yanı sıra, büyük figüratif sahneler içeren ustukalar da sasani sanatının önemli unsurları arasında sayılabilirler.

Dipnotlar

^ Cotterell, Arthur (ed), The Penguin Encyclopedia of Classical Civilizations, 1993, Penguin, 0670826995
^ Harper, P.O., "History of Art in Iran, v. Sasanian" 27 Mart 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 1986–2011, Encyclopedia Iranica
^ Keall, Edward J., "Bīšāpūr" 2 Ağustos 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 1989, Encyclopedia Iranica

[1] Cotterell, Arthur (ed), The Penguin Encyclopedia of Classical Civilizations, 1993, Penguin, 0670826995

[Harper-2] Harper, P.O., "History of Art in Iran, v. Sasanian" 27 Mart 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 1986–2011, Encyclopedia Iranica

[3] Keall, Edward J., "Bīšāpūr" 2 Ağustos 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 1989, Encyclopedia Iranica

[1]

[2]

[3]

g t d Sasani İmparatorluğu
Hanedan	Sasani Hanedanı Şehinşahlar Sasani Hanedanı soyağacı Yedi Büyük Hanedan
Zaman çizelgesi	Sasani İmparatorluğu'nun zaman çizelgesi
Kültür	Mimari Sanat Para sistemi Kıyafet Eğitim Cam Inscriptions Literature Müzik Ceza Kadın
Askeriye ve savaşlar	Sasani İmparatorluğu askerîyesi Donanma Defense lines Pers-Roma savaşları Kuşan-Sasani savaşları Arap kabileleri Kidarit-Sasani savaşları Ak Hunlar-Pers savaşları Göktürk-Sasani savaşları Aksum-Pers savaşları İsyan ve iç savaşlar Müslümanların İran'ı fethi
Ardılları	Dâbûyîler Bâvendîler Bâduspânîler Banu al-Munajjim Mîkâlîler Kârinîler
Diğer ilgili başlıklar	Ekonomi Roma-İran ilişkileri Kuşan-Sasani Krallığı ērān ve anērān