Santa Ana rüzgârları
Santa Ana rüzgârları, aynı zamanda şeytan rüzgârları olarak isimlendirilen, Büyük Havza'daki yüksek rakımlarda ortaya çıkan serin ve kuru basınçlı havanın deniz seviyesine doğru esmesiyle meydana gelen katabatik bir rüzgâr türüdür.[1][2] Sıcak ve toz içeren bu rüzgârlar genellikle Güney Kaliforniya kıyıları ve Baja Kaliforniya'nın kuzeyinde etkili olur ve bu bölgedeki nemi düşürerek bölgedeki hava sıcaklığını artırır. Bölgedeki düşük nem oranları, yüksek sıcaklık ve sıkılaşmış hava kütlesi rüzgârların yüksek hızı birleşince bölgede orman yangınlarının gerçekleşmesine neden olur.[3] Santa Ana, genellikle yılın en sıcak dönemi olan sonbahar aylarında görülse bile yılın her dönemi meydana gelebilirler.[4] Yılda ortalama 10 ila 25 arasında Santa Ana rüzgârı meydana gelir.[5] Bu rüzgârlar bir ila yedi gün arasında sürebilse bile genel ortalaması yaklaşık üç gün civarıdır.[6] Buna rağmen kaydedilen en uzun Santa Ana olayı Kasım 1957'de gerçekleşmiş ve on dört sürmüştür.[5] Santa Ana rüzgârları katabatik bir yapıda olmalarına rağmen Fön rüzgârı olarak kabul edilmez çünkü bu iki rüzgâr türünün meydana gelmesi birbirinden farklıdır.
Oluşumu
[değiştir | kaynağı değiştir]Santa Ana rüzgârları Büyük Havza ve Mojave Çölü'ndeki yüksek basınçlı hava kütlelerinden kaynaklanır. Kaliforniya kıyılarındaki herhangi alçak basınç alanı, Büyük Havza'daki yüksek basıncın yönünü değiştirir ve bu rüzgârları Sierra Nevada'nın güney tarafına ve Güney Kaliforniya bölgesine doğru döndüren bir basınç gradyayına neden olur.[7] Kuru hava yüksek basınç merkezinden saat yönünde hareket eden bir spiral halinde dış bölgelere doğru sürüklenir. Bu kuru hava kütlesi Kaliforniya'nın doğusundaki çöllerden geçerek kıyıya doğru ilerler. rüzgârlar kıyıya doğru hareket ederken Transverse Sıradağları'nın dağ geçitlerini kullanır ve geçitlerden geçerken herhangi bir güçlü hava akımı ile karşılaşmadığı için hızı artar.[8][9] Aynı zamanda, hava yüksek rakımdan alçak rakıma doğru ilerledikçe ısınır bu da bağıl nemin azalmasına neden olur. rüzgârlar dağ geçitlerinden kıyı bölgelere doğru esen sıcak, kuvvetli ve kuru bir rüzgârlar haline gelir. Saatte 64km hızı aşabilirler ve kurak bir hava taşımaları nedeniyle bölgedeki çalı ve ormanlarda yangına sebep olurlar. Santa Ana dönemlerinde Kaliforniya'nın kıyı bölgeleri çöllerden daha sıcak bir hale gelir. Güney Kaliforniya bölgesinde yılın en yüksek sıcaklıkları sonbahar ayında görülmektedir. Kanada'dan gelen soğuk ve kuru hava Santa Ana rüzgârlarına neden olur.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Masters, Nathan (25 Ekim 2012). "SoCal's Devil Winds: The Santa Anas in Historical Photos and Literature". KCET. 29 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mayıs 2012.
Scholars who have looked into the name's origins generally agree that it derives from Santa Ana Canyon, the portal where the Santa Ana River -- as well as a congested Riverside (CA-91) Freeway -- leaves Riverside County and enters Orange County. When the Santa Anas blow, winds can reach exceptional speeds in this narrow gap between the Puente Hills and Santa Ana Mountains.
- ^ Needham, John (12 Mart 1988). "The Devil Winds Made Me Do It : Santa Anas Are Enough to Make Anyone's Hair Stand on End". Los Angeles Times. 29 Nisan 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mayıs 2013.
- ^ Pitt, Leonard (1997). Los Angeles A to Z: an encyclopedia of the city and county. Dale Pitt. Berkeley: University of California Press. s. 452. ISBN 0-520-20274-0. OCLC 35955263.
- ^ Smith, Joshua Emerson (31 Ocak 2019). "Climate change should tamp down California's wildfire-fanning Santa Ana winds, study finds". Los Angeles Times. 3 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2019.
- ^ a b Vasquez, Tim (September 2008). "The Ill Wind That Blows: Southern California's Santa Ana Phenomenon". Weatherwise (İngilizce). 61 (5): 34-39. doi:10.3200/WEWI.61.5.34-39. ISSN 0043-1672.
- ^ Lessard, Arthur G. (April 1988). "The Santa Ana Wind of Southern California". Weatherwise (İngilizce). 41 (2): 100-104. doi:10.1080/00431672.1988.9925254. ISSN 0043-1672. 10 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi13 Ocak 2025.
- ^ "Santa Ana". cnap.ucsd.edu. California Nevada Applications Program / California Climate Change Center. 3 Ekim 2015. 25 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2015.
- ^ Duginski, Paul (12 Mart 2022). "Why it's been so warm and windy in Southern California this winter". Los Angeles Times (İngilizce). 10 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mayıs 2022.
- ^ Lin II, Rong-Gong; Duginski, Paul (25 Ekim 2019). "Two destructive fires. Hundreds of miles apart. One culprit: Winds". Los Angeles Times (İngilizce). 25 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2019.