Nesne (dilbilgisi)
(Nesne (dil bilgisi) sayfasından yönlendirildi)
Nesne, cümlede öznenin yaptığı iş ve eylemden doğrudan etkilenen ögedir. Düz tümleç olarak da bilinir. Yüklemi geçişli bir fiil olan cümlelerde bulunur.[1] Yükleme "ne", "neyi" ve "kimi" soruları sorularak bulunur.
Belirtili nesne
[değiştir | kaynağı değiştir]Belirtili nesne ismin belirtme hâl ekini (-ı, -i, -u, -ü) alır.
- Öğretmen seni görmek istiyor. (kimi?)
- Babam evi boyadı. (neyi?)
- Kardeşim, annemin hediye ettiği kolyeyi kaybetmiş. (neyi?)
- Kışlanın kapısında saatlerce senin gelmeni bekledim. (kimi?)
Belirtisiz nesne
[değiştir | kaynağı değiştir]Belirtisiz nesne, hâl eklerinden hiçbirini almaz (yalın hâldedir).
- Yolda eşime çiçek aldım. (ne?)
- Yarın terziye bir takım elbise diktireceğim. (ne?)
- Biraz uzanmak ister misin? (ne?)
- "Akşam eve geç gelme." dedi. (ne?)
Belirtisiz nesneyi tespit etmek için sorulan "ne" sorusunun özne tespitinde kullanılan "ne" sorusu ile karıştırılmaması gerekir. Bu karışıklığı önlemek için özne de soruya dahil edilebilir.
Kedi su içiyordu (Kim/Ne su içiyordu?) Kedi (Özne)
Kedi su içiyordu (Kedi ne içiyordu?) Su (Belirtisiz nesne)
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Çerçeve programa göre hazırlanmış Türk dili dersleri 15 Mayıs 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. s 103. Burhan Paçacıoğlu. Cumhuriyet Üniversitesi Yayınları, 1987