MoM-z14
 | Bu madde, öksüz maddedir; zira herhangi bir maddeden bu maddeye verilmiş bir bağlantı yoktur. (Haziran 2025) |
MoM-z14, z=14.44'lük bir kırmızıya kayma değeriyle evrende keşfedilen en uzak galaksidir ve galaksinin oluşumu Büyük Patlama'dan yaklaşık 280 milyon yıl sonrasına denk gelmektedir. Kozmik Zaman Çizelgesi için MoM-z14, nötr hidrojenin ilk gök cisimlerinden yayılan enerji nedeniyle iyonlaşmaya başladığı erken evrenin Reiyonizasyon Çağı'nda oluşmuş olmalıdır.[1][2]
MoM-z14, dikkat çekici derecede aydınlık ve kompakt bir galaksidir. 10^8 güneş kütlesine sahip olması onu Küçük Macellan Bulutu'na (SMC) benzer bir kütleye sahip yapar. Şu anda, neredeyse tozsuz bir yıldızlararası ortamda (ISM) seyahat eden çok sayıda iyonlaştırıcı foton veren yüksek yıldız oluşumu döneminden geçiyor. MoM-z14'ün çevresi kısmen iyonizedir.[1]
Keşif
[değiştir | kaynağı değiştir]16 Mayıs 2025'te R. Naidu tarafından James Webb Uzay Teleskobu (JWST) ile keşfedildi.[1] JWST uzay teleskopundan önce, bu uzak galaksilerden gelen ışığı tespit edebilecek kadar büyük aynalara sahip teleskoplar yoktu. Spitzer teleskopu bir kızılötesi teleskoptu ancak MoM-z14'ü tespit edecek kadar büyük değildi. James Webb Uzay Teleskobu'nun boyutu ve galaksilerin birleşmesini incelemek için birincil görevi sayesinde MoM-z14 tespit edilebildi.[3]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c Naidu, Rohan P.; ve diğerleri. (2025). "A Cosmic Miracle: A Remarkably Luminous Galaxy at 𝑧spec = 14.44 Confirmed with JWST". arXiv:2505.11263
.
- ^ Siegel, Ethan (21 Mayıs 2025). "JWST breaks its own record with new most distant galaxy MoM-z14". Big Think. 25 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Haziran 2025.
- ^ Gough, Evan (22 Mayıs 2025). Lock, Lisa; Zinin, Andrew (Ed.). "The new, farthest galaxy has been found by JWST, only 280 million years after the Big Bang". Phys.org (İngilizce). Universe Today. 28 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Mayıs 2025.
