Malmö
| Malmö | |
|---|---|
 Bayrak  Arma | |
Sloganlar: Mångfald, Möten, Möjligheter (Tür.: Değişim, Etkileşim, İmkânlar) | |
  Malmö  Malmö Malmö (Sweden) | |
Koordinatlar: 55°36′21″K 13°02′09″D / 55.60583°K 13.03583°D | |
| Ülke |  İsveç |
| İl |  Skåne |
| Kraliyet fermanı | 13. yüzyıl |
| İdare | |
| • Şehir Yönetimi Başkanı | Katrin Stjernfeldt Jammeh (S) |
| Yüzölçümü | |
| • Toplam | 2.522 km² |
| • Yoğunluk | 4.049/km² |
| Demonim | Malmölü |
| Zaman dilimi | UTC+01.00 (OAS) |
| • Yaz (YSU) | UTC+02.00 (OAYS) |
| Alan kodu | (+46) 40 |
Resmî site malmo.se | |
.jpg)
Malmö, İsveç'in Stockholm ve Göteborg'dan sonra üçüncü büyük şehri ve İskandinav bölgesinin yedinci büyük şehridir. İsveç'in güneybatı kıyısında, Öresund Boğazı üzerinde yer alan şehir, 2024 yılında 365.644 kişilik belediye nüfusuyla Skåne'nın en büyük şehridir ve Skåne ilçesi'nin valilik merkezidir. Malmö, 1353 yılında şehir statüsünü kazanmıştır ve bugün Malmö metropol bölgesinde 700.000'den fazla insan yaşamaktadır.
Malmö, İsveç'in kıta Avrupası'na tek sabit doğrudan bağlantısı olan ve 2000 yılında tamamlanan Öresund Köprüsü'nün bulunduğu yerdir. Köprü, İsveç'i Danimarka'ya bağlar ve hem karayolu hem de demiryolu trafiğini taşır. Malmö ve Kopenhag'ı da içeren Öresund Bölgesi, dört milyon kişiye ev sahipliği yapmaktadır.
Şehir, İskandinavya'nın en eski ve en sanayileşmiş şehirlerinden biriydi ve Kockums, Skanska ve Scania AB gibi İskandinavya'nın en büyük sanayi gruplarının birçoğunun doğum yeriydi. Şehir, 21. yüzyılda büyük bir dönüşüm geçirdi ve bugün Malmö, biyoteknoloji, lojistik, bilişim, inşaat ve gayrimenkul piyasalarında birçok küçük ve orta ölçekli şirketle karakterize ediliyor. Ayrıca Malmö Üniversitesi ve diğer yükseköğretim kurumlarına da ev sahipliği yapıyor.
Malmö, birçok tarihi bina ve parka sahip olup, Skåne'nın batı kesiminin ticari merkezidir. En çok Allsvenskan şampiyonluğuna sahip İsveç futbol kulübü ve Avrupa Kupası finaline ulaşan tek İskandinav kulübü olan Malmö FF'ye ev sahipliği yapmaktadır.
Şehir, 2020 yılında İsveç'in en hızlı büyüyen şehriydi ve nüfusu 2021 yılında 3.800 kişi arttı. 2024 yılı itibarıyla Malmö belediye nüfusunun neredeyse yarısı yabancı kökenliydi ve şehir 187 farklı ülkeden insana ev sahipliği yapıyordu. Malmö'nün nüfusunun 2035 yılına kadar yaklaşık 29.000 yeni sakinle toplam 395.000'e ulaşması ve 2050 yılına kadar 500.000'e çıkması bekleniyor.
Malmö, enlemine göre ılıman bir iklime sahiptir ve normalde ortalama yüksek sıcaklıklar kışın donma noktasının üzerinde kalır ve uzun süreli kar örtüsü nadirdir.
Tarih
değiştir
Malmö'nün 1275 yılında kurulmuş olabileceği düşünülmektedir. İlk kurulduğu yıllarda Lund kentinin savunma ve rıhtım bölgesi olan Malmö, uzun yıllar boyunca Danimarka'nın en büyük ikinci kenti olarak kaldı. Kentin o zamanlardaki ismi; kum yığını anlamına gelen Malmhaug idi. 15. yüzyılda şehir, Danimarka'nın en yoğun ve büyük kentlerinden biri haline geldi. O dönemde 5,000'lik bir nüfusa sahip olan Malmö, Hansa Birliği ve İskandinavya arasında dev bir market şehri görevi üstlendi.
Zamanla kentteki ringa balıkçılığı ivme gösterdi. Aynı dönemlerde Kral Pomeranyalı Erik, 1437 yılında şehre savunma silahları tahsis etti. 1434 yılında, güney kıyılarında bir hisar inşa edildi. Malmöhus olarak bilinen hisar, 16. yüzyıla kadar günümüzdeki şekline kavuşmadı. Zamanla Malmö sayısız kaleyle donatıldı. Döneminin güçlü savunma kentlerinden biri olarak ünlenen Malmö'de, bu kalelerden sadece Malmöhus kaldı.
16. yüzyılda Reform hareketleri Malmö'yü kısa sürede etkiledi ve Malmö bu hareketleri İskandinavya'da benimseyen ilk kent oldu. Yine 17. yüzyıla gelindiğinde, 1658'deki Roskilde Antlaşması sayesinde, Skåne bölgesiyle beraber Malmö şehri de İsveç'e katıldı. Ancak Haziran 1677'de 14,000 kadar Danimarka askeri, kenti İsveç'ten geri alabilmek adına savaşa katıldı. Ancak şehir alınamadı.
18. yüzyıl başlarında Malmö, 2,300 nüfuslu bir kentti. Ancak, XII. Karl'ın savaşları ve veba salgınları yüzünden 1728 yılında kent nüfusu 1,500'e geriledi. Bu yüzyılın sonlarında çağdaş bir liman kurulana kadar nüfus artmadı. Şehir göçler sayesinde büyük bir ivmeyle nüfus artışı yaşadı. 1800 yılında şehir nüfusu 38,054'e çıktı.[1]
1850-70 arası inşa edilen demiryolu hattı, sanayiyi katladı. Limanın da etkisiyle Malmö bir İskandinav ticaret merkezi oldu. Dönemin üçüncü kalabalık İsveç kenti olan Norrköping'i 1870'te geçen Malmö, 1915'te 100,000; 1952'de de 200,000'lik bir nüfusa sahip oldu. Kockums adlı kent limanı; zamanla kenti dünyanın en büyük limanlarından biri haline getirdi. 1971'de 265,000'lik nüfusa erişen kentin Skåne bölgesindeki diğer kentlerde işsizliğe yol açtığı fark edilince; 1980'lerin ortasında Kockums limanı kapatıldı ve diğer sanayi dallarına ağırlık verildi. Bu sayede orta gelirli aileler, çevre illere göç etti. Kent nüfusunun böylece aşırı artması engellendi. Günümüzde yine de Malmö; bir göçmen kenti olarak yoğun nüfusa sahiptir.
Coğrafya ve iklim
değiştir
Malmö, 13°00' doğu ve 55°35' kuzey koordinatlarında kuruludur. Şehir yakınlarındaki Öresund Boğazı, Danimarka'yı İsveç'ten ayırır. 1 Temmuz 2000'de açılan Öresund Köprüsü sayesinde; Malmö ve Kopenhag kentleri arasında karayolu ulaşımı gerçekleştirilebilmektedir.
Şehir, Okyanus İklimi'ne sahiptir. Gulf Stream akıntıları sayesinde mevsimler arasındaki sıcaklık farklarının az olduğu kentte, yazın 17 saat gündüz, 7 saat gece gözlemlenmektedir. Yıl içinde ölçülen en sıcak aylar; 22 °C ile Temmuz ve Ağustos aylarıdır. Aynı şekilde Ocak ve Şubat aylarında kentteki ortalama sıcaklık -1 °C olarak ölçülür. Yılın 169 günü yağışlı olan şehirde, kar yağışları sık görülür fakat uzun süreli yağmaz.
 Malmö 2014-2020 iklimi 
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Aylar | Oca | Şub | Mar | Nis | May | Haz | Tem | Ağu | Eyl | Eki | Kas | Ara | Yıl |
| Ortalama en yüksek sıcaklık (°C) | 4,0 | 4,5 | 7,6 | 12,9 | 17,9 | 21,4 | 23,1 | 22,8 | 18,9 | 13,3 | 8,6 | 6,0 | 13,4 |
| Ortalama sıcaklık (°C) | 2,1 | 2,5 | 4,3 | 8,3 | 13,0 | 16,9 | 18,4 | 18,4 | 15,0 | 10,3 | 6,4 | 4,4 | 10,0 |
| Ortalama en düşük sıcaklık (°C) | 0,0 | 0,1 | 0,9 | 3,8 | 8,1 | 12,2 | 14,0 | 14,2 | 11,3 | 7,5 | 4,4 | 2,1 | 6,6 |
| Kaynak: İsveç Meteoroloji Enstitüsü[2] | |||||||||||||
Eurovision Şarkı Yarışması
değiştirAyrıca Malmö, 1992 Eurovision Şarkı Yarışması ve 2013 Eurovision Şarkı Yarışması'na ev sahipliği yapmıştır. Ayrıca önümüzdeki 2024 Eurovision Şarkı Yarışması'nın da Malmö'de yapılmasına karar verilmiştir. Bu seçim Loreen'in Malmöyu tek başına 2 kez, toplamda da 3 kez ev sahibi yapmasına neden olmuştur.
Ulaşım
değiştir
Öresund trenleri; her 20 dakikada bir Öresund Boğazı'nı geçerek, Avrupa ülkelerini İskandinavya'ya bağlar. 2005 yılında Şehir Tüneli adı verilen yeni bir tren sisteminin yapımına başlandı. Bu hattın, Malmö Havalimanı'nı Danimarka'ya bağlaması planlanmaktadır. Malmö'deki Havalimanı Kopenhag'dakinin çok daha küçüğüdür. Malmö'den havayoluyla sadece birkaç büyük İsveç kentine uçuşlar gerçekleşirken; Kopenhag'dan uluslararası uçuşlar gerçekleşebilmektedir. Yine kentten geçen otoyollar; Växjö-Kalmar, Kristianstad-Karlskrona, Ystad ve Trelleborg hatları olarak bilinmektedir.
Nüfus
değiştir
1971'den sonra 265.000 olan şehrin nüfusu; 1985'te 229.000'e gerilemiştir. 2003 sayımlarında nüfus 265.481 olmuştur. 2007'de 75.156 yabancının ülkelere dağılımı şöyledir;
Danimarka (8,857)
Sırbistan (8,658)
Irak (7,975)
Polonya (6,314)
Bosna-Hersek (5,725)
Lübnan (3,392)
İran (3,041)
Macaristan (1,856)
Almanya (1,822)
Finlandiya (1,694)
Afganistan (1,673)
Romanya (1,640)
Türkiye (1,589)
Şili (1,329)
Vietnam (1,167)
Somali (1,037)
Makedonya (947)
Norveç (847)
Pakistan (806)
Hırvatistan (754)
Kardeş şehirler
değiştir
Kaynakça
değiştir- ^ Encyclopædia Britannica Eleventh Edition (1911), article Malmö
- ^ "Nederbörd för Lund" (İsveççe). SMHI. Nisan 2015. 11 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2019.
- ^ "Kardeş Şehirler - Malmö" (PDF). Antalya Büyükşehir Belediyesinin Resmi Sitesi. 17 Ocak 2012 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Haziran 2012.
Dış bağlantılar
değiştir
- Uzaydan Malmö14 Ocak 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
.svg){kind=small}
