Kuzey Kore-Sovyetler Birliği ilişkileri
 Kuzey Kore |
 Sovyetler Birliği |
|---|---|
Kuzey Kore-SSCB ilişkileri, Kuzey Kore ile Sovyetler Birliği arasındaki diplomatik ilişkilerdir.
Kore Savaşı dönemi
[değiştir | kaynağı değiştir]
Kuzey Kore ile Sovyetler Birliği (SSCB) arasındaki ilk resmi ilişkiler 12 Ekim 1948'de Kuzey Kore'nin komünizm ilkelerini barından kuruluş ilanından hemen sonra kuruldu. Kuzey Kore başlangıçta yalnızca Doğu Bloku ülkelerince tanınmıştı. 1958'de Cezayir ülkeyi tanıyan ilk komünist olmayan ülke oldu. Sovyetler Birliği 1950 yılında Kuzey Kore askerî birliklerine güneye doğru ilerlemesi için ekonomik ve askeri yardım sağladı. Kore Savaşı boyunca Sovyet yardımı ve etkisi yüksek seviyede devam etti. Sovyet 64. savaş uçağı filosu Kore Savaşı'na katılmıştır. Sovyetler yine savaş kapsamında Şubat 1950'de Çin ile birlikte bir ittifak anlaşması imzalamış, Kuzey Kore'ye destek veren Çin'e sadece bu savaş sırasında 2.000.000.000 dolarlık yardımda bulunmuştur.[1] Savaştan sonra Sovyetler Kuzey Kore ekonomisini yeniden inşa etme konusunda büyük ölçüde dayanışma sağladı. Buna ek olarak, savaş sırasında Çin Halk Kurtuluş Ordusu askerlerinin yardımları ve 1958 yılına kadar ülkede bulunmaları Kuzey Kore'de Çin yanlısı olumlu bir etki yarattı. 1961'de Kuzey Kore hiçbir zaman resmi olarak sona ermeyen Sovyetler Birliği (daha sonra Rusya tarafından devralınmıştır) ve Çin ile resmi karşılıklı güvenlik anlaşmaları imzaladı.[2]
Soğuk Savaş dönemi
[değiştir | kaynağı değiştir]
İki ülke Soğuk Savaş döneminde yakın müttefikti. Bu dönemde gerek siyasal gerek askeri pek çok ilişki geliştirildi. Ayrıca Kuzey Kore ve Çin'in ihtiyaç duyduğu savaş pilotları Sovyetlerden gelmiştir. Kuzey Kore, Çin-Sovyet ayrılığında açık taraf tutmaktan kaçınırken, her iki ülkeden de yardım kabul ederek Sovyetler Birliği ve Çin arasında eşitlik politikası izledi. Kore İşçi Partisi açık olarak bir taraf seçmese de, teorik tartışmalarda kısmen Çin Halk Cumhuriyeti tarafında yer almış, Sovyetler Birliği Komünist Partisi Genel Sekreteri Jozef Stalin'in ölümünün ardından başlayan destalinizasyon politikalarını destekleyenleri partiden tasfiye etmiş ve sürgüne yollamıştır.[3] Bununla birlikte Kore, bu tartışmalardan bağımsız olarak Juche adında yeni bir doktrin geliştirdiğini duyurmuştur.
Güney Kore'deki 16 Mayıs Darbesi'nden sonra yeni Güney Kore'deki askerî yönetimin lideri Park Chung-hee askeri harcamaların artırılması ve Kuzey Kore'ye karşı harekete geçilmesi çağrısında bulundu. Kuzey Kore hükümeti Güney Kore'nin olası işgaline karşı Sovyetler Birliği ve Çin'den destek aramaya başladı.[4][5] 5 Temmuz 1961'de iki ülke arasında Sovyetler Birliği-Kuzey Kore Dostluk, İşbirliği ve Karşılıklı Yardım Antlaşması imzalandı. Bu anlaşmanın imzalanmasından birkaç gün sonra da Pekin'e giderek 11 Temmuz 1961'de de Çin ile benzer bir anlaşma olan Çin-Kuzey Kore Dostluk, İşbirliği ve Karşılıklı Yardım Antlaşması'nı imzaladı.[6][7][8]
Kuzey Kore'de 29 ağır sanayiyi içeren fabrika, Sovyet teknisyenlerin yardımıyla inşa edildi. Kuzey Kore'ye yapılan Sovyet yardımı, özellikle Çin Kültür Devrimi sırasında Çin-Kuzey Kore ilişkileri bozulduktan sonra, 1965'ten 1968'e kadar genişledi.
Kim Il-sung'un 1984'teki Moskova ziyaretini takiben, Kuzey Kore-SSCB ilişkilerinde çarpıcı bir iyileşme yaşandı ve Kuzey Kore'ye gelişmiş Sovyet silahlarının yenilenmesi ve ekonomik yardımın artması sağlandı. Gorbaçov döneminde 1985'ten sonra Güney Kore ile uzlaşma amacıyla Kuzey Kore'ye olan yardımlar azaltılmaya başladı. Buna karşın askeri teçhizat, 1989'da son MiG-29'lar teslim edilene kadar verilmeye devam edildi.[9] 1988'de ikili ilişkiler zirveye ulaştı, Kuzey Kore'nin ticaretinin yaklaşık %60'ı Sovyetler Birliği ile yapılmaktaydı. Ticaretin çoğu, Moskova'nın ödün vermiş fiyatlarla Pyongyang'a sağladığı hammadde ve petrolü kapsıyordu.
Sovyetler Birliği'nin dağılması'ndan sonra Boris Yeltsin'in liderliğindeki yeni Rusya hükûmeti, Kuzey Kore'ye eski desteğini çekmiştir.
Galeri
[değiştir | kaynağı değiştir]-
İki ülkenin dostluğunu gösteren 1975 Sovyet pulu -
1985 Sovyet pulu -
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Hacaoğlu, Y. Günümüzde Çin, Ufuk Ajansı Yayınları, No 3, Ankara, 1973, s. 137.
- ^ Wertz, Daniel; Oh, JJ; Kim, Insung (Ağustos 2016). Issue Brief: DPRK Diplomatic Relations 28 Aralık 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (PDF). The National Committee on North Korea, sayfa: 3, Erişim tarihi: 7 Mayıs 2017.
- ^ Lankov, Andrei N., Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinisation, 1956, Honolulu, Hawaii University Press, 2004
- ^ 北朝鮮と軍事同盟50年を祝う中国を侮るな (Japonca). 18 Temmuz 2011. 18 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Haziran 2025.
- ^ "Arşivlenmiş kopya" 7月11日「中朝友好条約60周年」 記念行事で中朝緊密を強調か. KoreaWorldTimes (Japonca). 9 Temmuz 2021. 12 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Haziran 2025.
- ^ "China-DPRK Relations > Introduction". Embassy of the People's Republic of China in the Democratic People's Republic of Korea. 15 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Haziran 2025.
- ^ "CCTV International". www.cctv.com. 10 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Haziran 2025.
- ^ "Vice Premier Zhang Dejiang to Visit the DPRK as Head of the Chinese Delegation". Consulate-General of the People's Republic of China in Toronto. 12 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Kasım 2024.
- ^ "64th Fighter Aviation Corps in Korea". Skywar.ru. 25 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mayıs 2017.
| İkili ilişkiler |
| .svg) |
|---|---|---|
| Çoklu ilişkiler | ||
| Doktrinler ve politikalar | ||
| İlgili kategoriler ve şablonlar | ||
