Klearhos (general)
| Klearhos | |
|---|---|
 MÖ 401'de Spartalı Klearhos'un Cunaxa Muharebesi'ndeki görüntüsü, Adrien Guignet | |
| Doğum | MÖ 450 Sparta |
| Ölüm | MÖ 401 (49 yaşı) Babil, Ahameniş İmparatorluğu |
| Bağlılığı | Sparta On Binler |
| Rütbesi | Stratigos |
| Çatışma/savaşları | |
Klearhos (Grekçe: Κλέαρχος ; MÖ 450 - MÖ 401), Lakedaimonlu Klearhos veya Rhamphias'ın oğlu Klearhos olarak da bilinir, Pers kralına karşı savaşta On Binlerce kişiye liderlik etmesiyle tanınan bir Spartalı general ve paralı askerdir.
Hayatı
[değiştir | kaynağı değiştir]Peloponez Savaşı
[değiştir | kaynağı değiştir]MÖ 5. yüzyılın ortalarında doğan Klearhos, MÖ 412'de bir Sparta filosuyla Hellespont'a gönderildi[1][2] ve vekil tayin edildiği Bizantion'ı ele geçirdi. Kısa süre sonra Frigya'nın Pers satrapı II. Farnabazos ile bir ilişki kurdu ve ikisi Atinalılara karşı askeri bir ittifaka girdi. MÖ 410'daki Kizikos Deniz Muharebesi'nde Sparta kara kuvvetlerine komuta etti, ancak kendisi ve Pers müttefikleri yenildi. Atinalılar, Bizans'ın karşı kıyısında bir üs kurmayı başardılar ve baskınlar düzenlemenin yanı sıra şehri denizden ablukaya aldılar. Klearhos'a ablukayı kırmak amacıyla on beş triremin komutası verildi ve Atina donanmasıyla çatışmaya girdikten sonra üç gemi kaybettikten sonra Bizantion'a ulaşabildi. Bizantionkuşatma altındaydı ve Farnabazos'tan para ve daha fazla destek almak için Küçük Asya'ya gitti. Ancak sertliği ve askerlerine yiyecek sağlamadaki kısıtlamaları onu sevilmeyen biri haline getirdi ve yokluğunda kapılar Alkibiadis komutasındaki Atinalılara açıldı. Sparta'ya döndüğünde, Klearhos yargılandı ve bu kayıptan dolayı para cezasına çarptırıldı.[3]
Arginusae Muharebesi'nde hazır bulunmuş ve Spartalı komutan Kallikratidas, onun ölmesi halinde yerine geçecek en uygun kişinin Klearhos olduğunu iddia etmiştir.
Atina'nın kesin yenilgisinden sonra, Klearhos Sparta'ya döndü ve eforlara başvurarak Bizantion'ta yaygın olan siyasi anlaşmazlıkları çözmek ve şehri ve komşu Yunan kolonilerini Trakya saldırılarından korumak için bir kuvvet verilmesini istedi. Bu kuvvet kendisine verildi, ancak eforlar Bizantion vatandaşlarının onu bir tiran olarak gördüğünü öğrenince, Klearhos hala Korint Kıstağı'ndayken kendisine ulaşan bir haberci aracılığıyla onu geri çağırdılar. Klearhos haberciyi görmezden gelerek Bizantion'a doğru yola çıktı ve böylece eforlar tarafından anında kanun kaçağı ilan edildi. Trakya kabileleriyle başarılı bir şekilde savaştı ve bu süreçte rahatlayan Yunan şehirlerinin gayri resmi desteğini kazandı. Spartalı eforların gözüne tekrar girebilmek için başarılarına güvenen Klearhos, sonunda bu beklentide hayal kırıklığına uğradı.[2] Bizantion'ın kontrolünü ele geçirdikten sonra, baş yargıçların idam edilmesini emretti ve en zengin vatandaşlardan bazılarının boğulmasını sağladı; bu arada tüm mallarına el koydu. Sparta, ona Bizantion'ı terk etmesini emretti, ancak o bunu reddettikten sonra onu kovmak için bir ordu gönderdiler.[3]
Kiros, yüksek savaş koşullarında bir Yunan kuvvetinin Asya'ya bu kadar yakın olduğunu öğrenince, Klearhos'tan kardeşi Pers İmparatoru II. Artaserhas'dan tahtı talep etmesine yardım etmesini isteyen paralı elçiler (10.000 Pers darik) gönderdi. Klearhos, para için değil, er ya da geç Spartalılarla yüzleşmek zorunda kalacağını bildiği için kabul etti çünkü eforlar tarafından hala bir kanun kaçağı olarak kabul ediliyordu. Bizantion garnizonunun komutasını Megaralı Helixus'a bıraktı (bkz. Coeratadas ).
On Binler
[değiştir | kaynağı değiştir]Kiros'un kardeşi Artaserhas'i tahttan indirmek için giriştiği On Binler Seferi'nde, Klearhos, Cunaxa Muharebesi'nde (MÖ 401) Kiros'un ordusunun sağ kanadını oluşturan On Binler'den oluşan Peloponez birliğine liderlik etti. Düşman merkezine saldırması emredilmişti, ancak bunun yerine ilerleyerek düşmanın sol kanadını geri püskürttü ve Kiros'un kanadını savunmasız bıraktı. Kiros düşman merkezine saldırdı ve savaşta öldürüldü. Kiros'un ölümünden sonra Klearhos, On Binler'in genel komutasını üstlendi ve ordunun geri çekilmesini yönetti; Perslerle müzakere ederken Dicle Nehri'ne çekilmeyi hedefledi. Lidya ve İyonya satrabı ve Artaserhas'in generali Tissaphernes tarafından bir ziyafete davet edildi, ancak kendisi ve grubu tutuklandı ve Kraliçe Stateira'nın emriyle idam edildiği Babil'deki kraliyet sarayına gönderildi.[2]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Donald Kagan, The Peloponnesian Wars, The Fall of the Athenian Empire, p. 37.
- ^ a b c Schmitt, Rüdiger. "Clearchus of Sparta". Encyclopedia Iranica. 29 Nisan 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Haziran 2021.
- ^ a b "Clearchus (d.400 BC)". www.historyofwar.org. 8 Eylül 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2022.
- Bu madde artık kamu malı olan bir yayından alınan metni içeriyor: Chisholm, Hugh, (Ed.) (1911). "Clearchus". Encyclopædia Britannica (11. bas.). Cambridge University Press.
