Karaçi
| Karaçi Urduca: کراچی | |
|---|---|
.JPG)    _Head_Office_Building_Karachi.jpg) | |
| Ülke |  Pakistan |
| Eyalet | Sind Eyaleti |
| Yüzölçümü | |
| • Şehir | 3527 km² |
| Rakım | 8 m |
| Nüfus (2017)[1] | |
| • Şehir | 14.910,352 |
| • Yoğunluk | oto/km² |
| • Metropol | 16,051,521 |
| Zaman dilimi | UTC+05.00 (PSZ) |
| Posta kodu | 74200 |
| Alan kodu | 021 |
Resmî site Resmî site | |
Karaçi (Urduca: کراچی), Pakistan'ın Sindh eyaletinin başkentidir. Pakistan'ın en büyük şehri ve 20 milyondan fazla nüfusuyla dünyanın 12. büyük şehridir. Ülkenin güney ucunda, Umman Denizi kıyısında yer alır ve 1947'den 1959'a kadar ülkenin başkenti olarak hizmet vermiştir. Beta-küresel şehir olarak sınıflandırılan Karaçi, Pakistan'ın önde gelen sanayi ve finans merkezidir ve 2021 yılı itibarıyla tahmini GSYİH'si 200 milyar doların üzerindedir (PPP). Karaçi, büyük bir metropol alanıdır ve Pakistan'ın en kozmopolit şehri olarak kabul edilir; ayrıca ülkenin en dilsel, etnik ve dini açıdan çeşitli bölgelerinden biridir ve ülkenin en ilerici ve sosyal açıdan liberal şehirlerinden biridir.
Bölge binlerce yıldır yerleşim yeri olmuştur ancak şehir, Kolachi adlı müstahkem bir köy olarak resmi olarak 1729 yılında kurulmuştur. Yerleşim, 19. yüzyılın ortalarında Doğu Hindistan Şirketi'nin gelişiyle büyük önem kazanmıştır. İngiliz yöneticiler, şehri önemli bir liman kentine dönüştürmek ve Hint alt kıtasının geniş demiryolu ağına bağlamak için önemli projelere girişmişlerdir. Pakistan'ın 1947'deki bağımsızlığı sırasında şehir, tahmini 400.000 kişilik nüfusu ve az sayıda Hindu çoğunluğuyla Sindh'in en büyük şehriydi. Hindistan'ın bölünmesinin ardından, şehir, Hindistan'dan gelen yüz binlerce Müslüman göçmenin gelişiyle ve neredeyse tüm Hindu sakinlerinin göçüyle nüfus ve demografide dramatik bir değişim yaşamıştır. Şehir, Pakistan'ın bağımsızlığının ardından hızlı bir ekonomik büyüme yaşamış ve ülke genelinden ve Güney Asya'nın diğer bölgelerinden göçmenleri kendine çekmiştir. 2023 Pakistan Nüfus Sayımı'na göre Karaçi'nin toplam nüfusu 20,3 milyondu. Karaçi, dünyanın en hızlı büyüyen şehirlerinden biridir ve Pakistan'daki hemen her etnik grubu temsil eden önemli topluluklara ev sahipliği yapmaktadır. Karaçi'de iki milyondan fazla Bengal göçmeni, bir milyon Afgan mültecisi ve Myanmar'dan 400.000'e kadar Rohingya yaşamaktadır.
Karaçi, şu anda Pakistan'ın önde gelen sanayi ve finans merkezidir. Şehrin 2021 yılı itibarıyla 190 milyar dolar değerinde olduğu tahmin edilen resmi ekonomisi, ülkenin en büyük ekonomisidir. Karaçi, Pakistan'ın vergi gelirlerinin %35'ini topluyor ve Pakistan'ın toplam GSYİH'sının yaklaşık %25'ini üretiyor. Pakistan sanayi üretiminin yaklaşık %30'u Karaçi'den gelmektedir, Karaçi limanları ise Pakistan'ın dış ticaretinin yaklaşık %95'ini karşılamaktadır. Pakistan'da faaliyet gösteren çokuluslu şirketlerin yaklaşık %90'ı ve bankaların %100'ünün genel merkezi Karaçi'dedir. Ayrıca bir ulaşım merkezi olarak da hizmet vermekte olup, Pakistan'ın en büyük iki deniz limanı olan Karaçi Limanı ve Kasım Limanı'nın yanı sıra Pakistan'ın en işlek havalimanı olan Cinnah Uluslararası Havalimanı'nı da içermektedir. Karaçi aynı zamanda Pakistan'ın moda başkenti olarak da kabul edilmekte ve 2009 yılından beri yıllık Karaçi Moda Haftası'na ev sahipliği yapmaktadır.
1960'lar ve 1970'lerde canlı gece hayatı nedeniyle "Işıklar Şehri" olarak bilinen Karaçi, 1980'lerde Sovyet-Afgan Savaşı sırasında büyük ölçekli silahlanmanın gelişiyle birlikte keskin etnik, mezhepsel ve siyasi çatışmalarla boğuşuyordu. Şehir, yüksek şiddet suç oranlarıyla tanınıyordu, ancak 2013 yılında Pakistan Rangers tarafından başlatılan suçlulara, MQM siyasi partisine ve İslamcı militanlara karşı yürütülen operasyonun ardından kaydedilen suçlar önemli ölçüde azaldı. Operasyonun sonucu olarak Karaçi, 2014 yılında dünyanın suç açısından en tehlikeli 6. şehri sıralamasından 2022 yılına kadar 128. sıraya geriledi.
Tarihi
[değiştir | kaynağı değiştir]17. yüzyılın ortalarında Hint Okyanusu kıyılarında İndus Nehri'nin denize döküldüğü yere çok yakın bir noktada küçük bir balıkçı köyü kuruldu. İndus'un ağzının batısında iki ırmak arasındaki küçük bir yarımada üstünde yer alan bu köy denize açıktı, çok güvenli bir bölgede kurulmuştu ve çölün arkasında kurulmuş olduğu için korunaklıydı. Ayrıca dalgaların hareketi ırmakların alüvyonlu birikintilerini doğuya doğru sürükleyerek bir noktada yığılmalarını önlüyordu. Bütün bu özellikleri gören İngilizler 19. yüzyılın ortalarında köye bir liman yapıp çevredeki bereketli ovanın tarım ürünlerini bu limana yönlendirmeyi düşündüler. Böylece Karaçi kurulmuş oldu. 1947'de Pakistan bağımsızlığını kazanınca, kent başkent oldu. Hindistan'dan gelen Müslüman göçmenler buraya yerleştirildi. Böylece, şehir ekonomik ve demografik anlamda büyük bir dönüşüm yaşadı.
İngilizler, Karaçi'nin askerî önemini ve İndus havzasından elde edilen ürünlerin ihracında önemli bir liman olduğunu fark ettiler. Ardından limanını balıkçılık için geliştirdiler. Böylece yeni iş yerleri açıldı ve nüfus hızlı bir şekilde artmaya başladı. Karaçi büyük bir şehir haline geldi.
1864'te, Karaçi ile Londra arasında ilk telgraf mesajı yollandı. 1878'de, Karaçi diğer İngiliz sömürgesi altındaki Hint kentlerine tren yoluyla bağlandı. 1914'te, Karaçi tüm Britanya İmparatorluğu'nun en büyük tahıl üreten limanı haline geldi. 1924'te, bir havalimanı inşa edildi ve böylelikle Hindistan'ın temel giriş kapısı oldu.
Karaçi, hâlâ ülkenin en önemli ekonomi ve sanayi merkezidir. Pakistan'ın denizaşırı ve Orta Asya ülkeleriyle yaptığı ticareti idare eder. Pakistan'ın GSYH'sının büyük bir miktarını ve ofis çalışanını elinde bulundurur. Karaçi'nin nüfusu büyümeye devam ediyor. Pakistan'da son zamanlarda yaşanan ekonomik büyüme, Karaçi'de yaşanan ekonomik dirilmenin sonucudur.
İklim
[değiştir | kaynağı değiştir] Karaçi iklimi 
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Aylar | Oca | Şub | Mar | Nis | May | Haz | Tem | Ağu | Eyl | Eki | Kas | Ara | Yıl |
| En yüksek sıcaklık (°C) | 32,8 | 36,5 | 42,2 | 44,4 | 47,8 | 47,0 | 42,2 | 41,7 | 42,8 | 43,3 | 38,5 | 35,5 | 47,8 |
| Ortalama en yüksek sıcaklık (°C) | 28,2 | 28,4 | 32,2 | 34,7 | 35,5 | 35,4 | 33,3 | 32,1 | 33,2 | 35,5 | 32,5 | 28,2 | 32,4 |
| Ortalama sıcaklık (°C) | 20,4 | 21,2 | 25,4 | 28,8 | 31,0 | 31,8 | 30,4 | 29,2 | 28,7 | 27,8 | 24,6 | 20,4 | 26,6 |
| Ortalama en düşük sıcaklık (°C) | 12,7 | 14,0 | 18,6 | 23,0 | 26,6 | 28,3 | 27,6 | 26,3 | 25,6 | 21,9 | 16,8 | 12,7 | 21,2 |
| En düşük sıcaklık (°C) | 0,0 | 3,3 | 7,0 | 12,2 | 17,7 | 22,1 | 22,2 | 20,0 | 18,0 | 10,0 | 6,1 | 1,3 | 0,0 |
| Ortalama yağış (mm) | 8,4 | 7,4 | 5,3 | 3,0 | 0,1 | 10,8 | 60,0 | 60,9 | 11,0 | 2,6 | 0,4 | 4,8 | 174,7 |
| Kaynak: Dünya Meteoroloji Örgütü[2] | |||||||||||||
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]Karaçi ülkenin nüfus bakımından en büyük kentidir. Kurulduğu zamandan beri nüfusu sürekli ve aşırı derecede artmıştır.
| Nüfus | |||
|---|---|---|---|
| Karaçi | |||
| Yıl | Nüfus | ||
| 1961 | 1.912.598 | ||
| 1972 | 3.515.402 | ||
| 1981 | 5.208.132 | ||
| 1998 | 9.339.023 | ||
| 2010 | 13.205.339 | ||
| 2013 | 23.500.000[3] | ||
| Y & G | |||
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017.pdf" (PDF). pbscensus.gov.pk. 29 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 23 Haziran 2022.
- ^ "Dünya Meteoroloji Örgütü – Karaçi". Birleşmiş Milletler. Erişim tarihi: 1 Ocak 2011.
- ^ "Population explosion: Put an embargo on industrialisation in Karachi". tribune.com.pk. 6 Ekim 2013. 9 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Temmuz 2014.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
- Curlie'de Karaçi (DMOZ tabanlı)
- Port Grand - Karachi Food Street 29 Haziran 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
| Pakistan eyalet başkentleri | 
|
|---|---|
| Belucistan: Ketta | Hayber-Pahtunhva: Peşaver | Pencap: Lahor | Sind: Karaçi | |
| Gilgit-Baltistan: Gilgit | Azad Keşmir: Muzafferabad | |
| Başkent Bölgesi: İslamabad | |
