Kabardey başprensi
(Kabarda valisi sayfasından yönlendirildi)
Kabardey Başprensi (Kabardeyce: Къэбэрдеим и пщышхуэ), Kabardey yöneticilerine verilen ünvan. Rus kaynaklarında Kabardey Valisi olarak geçer. 18. yüzyılın sonlarında, pşı thamade terimi, 16.–19. yüzyıl Rus belgelerinde bir büyük dük veya kıdemli prens olarak bahsedilen Kabardey'in kıdemli prensi ünvanını belirtmek için kullanıldı. Kabardey prenslerinin ve hanedanlarının tamamı İnal'ın soyundan gelmektedir.[1][2]
Kabardey başprensleri, prenslerin ve birinci dereceden soyluların oylarıyla seçilirdi. Bu ünvan yalnızca seçim yoluyla kazanılabilir, hukuksuz şekilde babadan oğula geçemezdi.[1]
Başprens listesi
[değiştir | kaynağı değiştir]| Türkçe telaffuz | Orijinal isim | Saltanat dönemi | Ölüm tarihi | Açıklama | Hanedan |
|---|---|---|---|---|---|
| İnal[3][4] | Хъурыфэлъей икъуэ Инал Нэху | XV. yüzyıl | 1458 | Çerkes prenslerinin efsanevî atası.[2] | |
| Tabıldu | Инал ыкъу Тэбылду | XV. yüzyıl | İnal'ın oğlu. | ||
| İnarmas[3][4] | Тэбылду ыкъу Инэрмэс | XVI. yüzyıl | Tabıldu'nun oğlu. | ||
| Beslan[3][4] | Жанхъуэт ыкъу Беслъэн | XVI. yüzyıl | Tabıldu'nun torunu, Janhot'un oğlu.[5] | ||
| İdar[3][4] | Инэрмэс ыкъу Айдар | XVI. yüzyıl | İnarmas'ın oğlu. | ||
| Saramırza[1] | Тохъутэмыщ ыкъу Сэрэмырзэ | XVI. yüzyıl | Tohtamış'ın oğlu.[1] | Tohtamış | |
| Keytıqo[3][4] | Беслъэн ыкъу Къетыкъу | XVI. yüzyıl | Beslan'ın oğlu. | ||
| Temruk[3][4] | Айдар ыкъу Темырыкъу | 1554–1571 | 1571 | İdar'ın en büyük oğlu.[1][6] | İdar |
| Pşıapşıqu[3][4] | Къетыкъу ыкъу ПщыIапщэкъу | 1571–1578 | Keytıqo'nun oğlu.[6] | ||
| Kambulat[3][4] | Айдар ыкъу Къамболэт | 1578–1589[2] | 1589 | İdar'ın en küçük oğlu. Temruk'un kardeşi. | İdar |
| Aslanbek[3][4] | Къетыкъу ыкъу Аслъэнбэк | 1589 | Keytıqo'nun oğlu. | ||
| Jansoh[3][4] | Къетыкъу ыкъу Жансэхъу | 1579–1605 | Keytıqo'un en küçük oğlu. | ||
| II. Keytıqo[3][4] | Къетыкъу ыкъу Къетыкъу | 1589–1609 | Keytıqo'nun oğlu. | ||
| Şoloh[3][4] | Тепщэрыкъу ыкъу Щэулэхъу | 1606–1616 | 1616 | Beslan'ın küçük kardeşi Prens Talostan'ın torunu. |  Talostan
|
| Kudenet[3][4] | Къамболэт и къуэ Къудэнет | 1616–1624 | 1624 | Kambolet'in oğlu.[6] |  Kudenet
|
| Alecıko[3][4] | Шэуджэныкъуэ и къуэ Алэджыкъуэ | 1624–1654 | 1654 | Pşıapşıqo'nun torunu.[6] | Şocenıqo |
| Hatohşoqo (Atajuk) | Къазый и къуэ Хьэтӏэхъужьыкъуэ | 1654–1672 | 1615 yılında öldürülen Kazıy'ın oğlu, Pşıapşıqo'nun torunu. Hatohşoqo hanedanının kurucusu.[6] |  Hatohşoqo
| |
| Mısost | Къазый и къуэ Мысост | 1672–1695 | Mısost hanedanının kurucusu. |  Mısost
| |
| Kurğoko | ХьэтIохъущокъуэ Къазый и къуэ Къургъокъуэ | 1695–1709/10 | 1709/1710 | Hatohşoqo Kazıy'ın oğlu. | Hatohşoqo
|
| II. Hatohşoqo | Мысост и къуэ ХьэтIохъущокъуэ | 1709/10– 1721 | ум. 1721 | Mısost Kazıy'ın oğlu. | Mısost
|
| İslambek | Мысост и къуэ Ислъамбек | 1721–1732 | 1732 | Kurğoko Hatohşoqo'nun kuzeni. | Mısost
|
| Tatarhan | Бекмырзэ и къуэ Тэтэрхъан | 1732–1737 | 1737 | Cambolat Bekmırza'nın oğullarının en büyüğü. Bekmırza hanedanının kurucusu. |  Bekmırza
|
| Keytıqo Aslanbek | Къетыкъуэ и къуэ Аслъэнбек | 1737–1746 | 1746 | Cambolat Keytıqo'un en büyük oğlu. |  Keytıqo
|
| Batoko | Джамболэт и къуэ Бэтокъуэ | 1746–1749 | 1749 | Bekmırza'nın dördüncü oğlu. | Keytıqo
|
| Bemat (Muhammed) | ХьэтIохъущокъуэ Къургъокъуэ и къуэ Бэмат (Мухьэмэд) | 1749–1762 | Kurgoko'nun en büyük oğlu. | Hatohşoqo
| |
| Kasey | ХьэтIохъущокъуэ Къасей | 1762–1773 | 1773 | Hatohşoqo Mısost'un en büyük oğlu. | Mısost
|
| Janhot | Тэтэрхъан и къуэ Жанхъуэт | 1773–1785 | Tatarhan'ın en büyük oğlu. | Bekmırza
| |
| II. Misost | ХьэтIохъущокъуэ Бэмат и къуэ Мысост | 1785–1788 | 1788 | Bemat'ın en büyük oğlu. | Hatohşoqo
|
| III. Hatohşoqo | Хьэмырзэ и къуэ ХьэтIохъущокъуэ | 1788–1806 | 1806 | 1793–1809 çekişmesinde. | Keytıqo
|
| IV. Hatohşoqo | ХьэтIохъущокъуэ и къуэ ХьэтIохъущокъуэ | 1809 | 1809 | Bematıqo Mısost'un oğlu. | Hatohşoqo
|
| Kuşuk | Жанхъуэт и къуэ Кушыку | 1809–1822 | 1758–1830 | Janhot'un en büyük oğlu. | Bekmırza
|
Notlar
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c d e Налоева, Е. Д. КАБАРДА В ПЕРВОЙ ПОЛОВИНЕ XVIII ВЕКА: генезис адыгского феодального социума и проблемы социально-политической истории (PDF) (Rusça). 25 Haziran 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 30 Haziran 2025.
- ^ a b c БОЛЬШАЯ ОБЩАЯ СХЕМА ГЕНЕАЛОГИИ КАБАРДИНСКИХ КНЯЗЕЙ ОТ ИНАЛА (ВСЕ ВЕТВИ) ДО XVIIIВ. ВКЛЮЧИТЕЛЬНО [İnal’dan itibaren Kabardey prenslerinin genel soy ağacı şeması (tüm kollar) – 18. yüzyıl dâhil] (PDF) (Rusça). 30 Kasım 2024 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
- ^ a b c d e f g h i j k l m n "Родословная кабардинских князей и мурз XVII в. (из родословной книги, принадлежавшей А. М. Пушкину)." 7 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ a b c d e f g h i j k l m n "Родословная кабардинских князей и мурз XVII в. (из родословной книги, принадлежавшей А. И. Лобанову-Ростовскому)". 13 Nisan 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mayıs 2021.
- ^ "Circassian Independent Information Web Source". 19 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mayıs 2021.
- ^ a b c d e "Кабардино-русские отношения в XVI—XVIII вы". 28 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mayıs 2021.