Judah Alkalai
Judah Alkalai | |
|---|---|
 | |
| Doğum | 1798 Saraybosna, Bosna Eyaleti,  Osmanlı İmparatorluğu |
| Ölüm | 01 Eylül 1878 (80 yaşında) Kudüs, Kudüs Sancağı, Osmanlı İmparatorluğu |
| Tanınma nedeni | Siyonizm |
Judah ben Solomon Chai Alkalai (1798 – Ekim 1878) Sefarad Yahudisi bir haham olup, Prusyalı Haham Zvi Hirsch Kalischer ile birlikte modern Siyonizmin öncülerinden biri olarak kabul edilir.[1][2] Sefarad kökenli olmasına rağmen, genellikle Aşkenaz Yahudilerine atfedilen bu sürecin şekillenmesinde önemli bir rol oynamıştır.[2] Alkalai, Yahudilerin Eretz İsrail'e (İsrail Toprakları) dönüşünü savunmasıyla tanınmıştır. Öne sürdüğü bazı projeler nedeniyle, Theodor Herzl gibi modern Siyonist liderlerin öncüllerinden biri olarak değerlendirilmektedir.[1]
Biyografi
[değiştir | kaynağı değiştir]Judah Alkalai, 1798 yılında Saraybosna'da doğdu.[3] O dönemde Bosna-Hersek, Osmanlı İmparatorluğu’nun bir parçasıydı.
Kudüs’te çeşitli hahamların yanında eğitim aldı ve burada Kabala’nın etkisi altına girdi.[2]
1825 yılında Semlin'deki (günümüzde Sırbistan’ın başkenti Belgrad’a bağlı Zemun ilçesi) Sefarad cemaatinde din görevlisi ve öğretmen olarak göreve başladı; birkaç yıl sonra ise cemaatin hahamı oldu. O dönemde Semlin, Avusturya İmparatorluğu’nun Askerî Sınır Bölgesi içindeydi. Alkalay’ın bölgeye geldiği dönemde milliyetçi hareketler güçleniyordu ve Osmanlı yönetimine karşı bağımsızlıkla sonuçlanan Sırp İsyanları, bölgedeki Yahudiler arasında da ulusal bilinç ve yeni fikirlerin gelişmesine zemin hazırladı. Alkalay da bu süreçten etkilendi.[2]
1852 yılında Londra’da "Eretz İsrail’in İskânı Derneği"ni kurdu.[4]
1871’de Kudüs’ü ziyaret ederek başka bir kısa ömürlü koloni derneği daha tesis etti.[3] 1874 yılında, 76 yaşında iken eşiyle birlikte Kudüs’e taşındı.[3] 1878 yılında, doğduğu topraklar Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun kontrolüne girdikten günler sonra öldü.[3] Kudüs’te, Zeytin Dağı Yahudi Mezarlığı’na defnedildi.
Theodor Herzl üzerindeki etkisi
[değiştir | kaynağı değiştir]Theodor Herzl’in baba tarafından dedesi olan Simon Loeb Herzl’in, Semlin’de Alkalai’ın sinagoguna devam ettiği ve ikisinin sık sık görüştüğü rivayet edilir. Simon Loeb Herzl’in, Alkalay’ın 1857’de kaleme aldığı ve Yahudilerin Kutsal Topraklar’a dönüşü ile Kudüs’ün eski ihtişamına kavuşmasını savunan eserinin ilk nüshalarından birine sahip olduğu bilinir. Günümüz bilim insanları, Theodor Herzl’in modern Siyonizm anlayışının şekillenmesinde bu ilişkinin önemli bir etkisi olduğu sonucuna varmaktadır.[5]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]
- ^ a b H. G. Enelow (1906). "Alkalai, Judah Ben Solomon Ḥai". Jewish Encyclopedia. 6 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2015.
- ^ a b c d Ami Isseroff. "Biography of Rabbi Yehudah Alkalai". Zionism and Israel Information Center. 4 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2015.
- ^ a b c d "Judah Ben Solomon Hai Alkalai". Jewish Virtual Library. The American-Israeli Cooperative Enterprise (AICE). 4 Temmuz 2002 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2015.
- ^ "The Heralders of Zionism". 10 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Eylül 2017.
- ^ Theodor Herzl: A New Reading, Georges Yitshak Weisz, Gefen 2013, pp. 47-51