Gümrü
| Gümrü Գյումրի | |
|---|---|
Şehir ve kentsel topluluk | |
Üstten aşağıya, soldan sağa; Abovyan Caddesi • Belediye Binası • Gümrü Katedrali • Dzitoghtsyan Ulusal Mimarî Müzesi • İstiklal Meydanı • Gümrü silüeti | |
 Bayrak  Arma | |
Takma ad: Hayrakağak ("Baba-şehir") | |
  Gümrü | |
Koordinatlar: 40°47′22″K 43°50′51″D / 40.78944°K 43.84750°D | |
| Ülke |  Ermenistan |
| Marz | Şirak |
| Kumayri ismiyle Urartular tarafından | 5. yüzyıl |
| Aleksandropol ismiyle I. Nikolay tarafından | 1837 |
| İdare | |
| • Tür | Belediye başkanı-meclis |
| • Belediye başkanı | Samvel Balasanyan |
| Yüzölçümü | |
| • Toplam | 54 km² |
| Rakım | 1,509 m |
| Nüfus (2011) | 121,976 |
| • Yoğunluk | 2,300/km² |
| Zaman dilimi | UTC+04.00 (AMT) |
| Posta kodu | 3101-3126 |
| Alan kodu | (+374) 312 |
| Plaka kodu | 45 am |
Resmî site gyumricity.am | |
Gümrü (Ermenice: Գյումրի, eskiden Александрополь Aleksandropol), Ermenistan'ın ikinci büyük şehri ve ülkenin kuzeybatısındaki Şirak Eyaleti'nin idari merkezi olarak hizmet veren kentsel bir belediye topluluğudur. 19. yüzyılın sonlarında, şehir Aleksandropol olarak bilindiği dönemde, nüfusu Erivan'ı aşan, Rus yönetimindeki Doğu Ermenistan'ın en büyük şehri haline geldi. Şehir, kültürel bir merkez olarak ün kazanırken, aynı zamanda 19. yüzyıldaki Rus-Türk savaşları sırasında Rus birliklerinin önemli bir merkezi olarak da önem taşıdı.
Şehir, I. Dünya Savaşı sırasında ve sonrasında çalkantılı bir dönem geçirdi. Ekim Devrimi nedeniyle Rus kuvvetleri Güney Kafkasya'dan çekilirken, şehir Ermeni soykırımından kaçan çok sayıda Ermeni mülteciye ev sahipliği yaptı ve özellikle yaklaşık 170 yetimhane binasında 22.000 yetim çocuğu barındırdı. Sovyet döneminde Leninakan olarak yeniden adlandırıldı ve Sovyet Ermenistan'ında önemli bir sanayi ve tekstil merkezi haline geldi. Şehrin nüfusu, 1988 Spitak depreminden önce hızla 200.000'in üzerine çıkmış, depremde ise yerle bir olmuş ve 2011 nüfus sayımına göre nüfusu 121.976'ya düşmüştür. Şehir, Sovyetler Birliği'nin dağılmasından kısa bir süre sonra modern bağımsız Ermenistan'da Gyumri olarak yeniden adlandırılmış ve deprem sonrası yeniden yapılanma çalışmaları devam etmektedir. 2022 nüfus sayımına göre şehrin nüfusu 112.301'dir. Bugün Gyumri, 1988 depreminin kalıcı etkileriyle mücadele etmeye devam ederken, şehirden çıkan birçok sanatçı ve zanaatkar nedeniyle Ermenistan'ın kültürel merkezi olarak bilinmeye devam etmektedir. Şehir ayrıca, 1988 depreminden büyük ölçüde kurtulmayı başaran, çoğunlukla 19. yüzyıla dayanan ve dünyada otantik Ermeni kentsel mimarisine sahip az sayıdaki yerlerden biri olan büyük Kumayri tarihi bölgesiyle de özellikle dikkat çekmektedir.
Kardeş şehirler
[değiştir | kaynağı değiştir]
Gümrü şehri tablodaki şehirlerle kardeş şehir ilan edilmiştir.[1][2][3]
| Tarih | Şehir | Ülke |
|---|---|---|
| 1990 | Alexandria |  Amerika Birleşik Devletleri
|
| 1998 | Ashfield |  Birleşik Krallık
|
| 2004 | Filibe |  Bulgaristan
|
| 2006 | Osasco |  Brezilya
|
| 2009 | Créteil |  Fransa
|
| 2011 | Mozdok |  Rusya
|
| 2012 | Piteşti |  Romanya
|
| 2013 | Nardò |  İtalya
|
| 2013 | Białystok |  Polonya
|
| 2013 | Şian |  Çin
|
| 2014 | Domodedovo | Rusya
|
| 2015 | Glendale | Amerika Birleşik Devletleri
|
| 2019 | Petah Tikva |  İsrail
|
| 2020 | Halle |  Almanya
|
| 2022 | Tver | Rusya
|
| 1 000 000 + şehirler |  | |
|---|---|---|
| 100 000 + şehirler | ||
| 20 000 + şehirler | ||
| 10 000 + şehirler | ||
| 10 000 - şehirler | Agarak · Ahtala · Aparan · Ayrum · Berd · Byureğavan · Cermuk · Çambarak · Dastakert · Kacaran · Maralik · Meğri · Noyemberyan · Şamluğ · Talin · Taşir · Tsağkadzor · Tumanyan · Vayk · Yeğegnadzor | |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Sister cities". Gyumri. 22 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2020.
- ^ "Hauptausschuss für Städtepartnerschaft mit Gjumri in Armenien" (Almanca). Du bist Halle. 20 Mayıs 2020. 2 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2020.
- ^ "Armenian Genocide Memorial to be unveiled in Israel". Armenpress. 10 Ekim 2019. 9 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2020.
 | Ermenistan'daki bir yerleşim yeri ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
