Sultan II. Bayezid Külliyesi Sağlık Müzesi

"Sultan II. Bayezıd Külliyesi Sağlık Müzesi", "Edirne Sağlık Müzesi", Edirne'de, İkinci Beyazıt Külliyesi'nin Darüşşifa ve Tıp medresesi yapıları içinde hizmet veren, Trakya Üniversitesi bünyesindeki müze.

Külliye içinde 1488'den beri yer alan darüşşifa (hastane), 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'na kadar aralıksız 400 yıl boyunca önceleri her türlü hastaya; sonraları sadece ruh ve akıl hastalarına hizmet vermiş bir sağlık kuruluşudur. Geçmişte hastalarının müzik, su sesi ve güzel kokularla tedavi edildikleri bu tarihi mekân, 1997 yılından bu yana Trakya Üniversitesi tarafından sağlık müzesi olarak düzenlenmiş, 2000 yılında Darüşşifa'nın Şifahane kısmı Ruh Hastalarını Readaptasyon Derneği'nin katkılarıyla Psikiyatri Tarihi Müzesi haline getirilmiştir. Ayrıca Külliyenin bir parçası olan ve darüşşifanın yanında yer alan tıp medresesi de 2008 yılında müzenin 15. yüzyılda tıp eğitimini sergileyen bir bölümü olarak hizmete açılmıştır.^[1]

Müzede, hekimliğin gelişmesi ve değişik sağlık hizmetleri hakkında geniş bilgiler içeren pavyonlar bulunur. Şehrin turizm hayatına önemli bir katkısı vardır, Selimiye Camii'nin ardından Edirne'de en çok ziyaret edilen ikinci mekândır.^[2] 2018 yılında 270 bin 669 kişi tarafından ziyaret edildi.^[3]

2004 yılında Avrupa Konseyi Avrupa Müze Ödülünü, 2007 yılında ise Avrupa Kültür Mirası - Mükemmellik Kulübü En yi Sunum Ödülünü kazanmıştır.^[4]

Darüşşifa ve Tıp Medresesi hakkında

Darüşşifa ve bitişiğindeki Tıp Medresesi, II. Beyazıt'in 1484 yılında Akkirman seferlerinden elde ettiği ganimet gelirleri ile 1484-1488 yılları arasında yaptırılan külliyenin birer parçasıydı. Darüşşifa'da tedavi hizmeti ücretsiz verilmekteydi. Medresede okuyan öğrenciler, darüşşifadaki uzman hekimler yanında yetiştirilmekteydi.

1850'li yıllardan sonra darüşşifa, sadece ruh hastalarının tecrit edildiği bakımsız bir kurum haline geldi. 1877-1878 Osmanlı - Rus Savaşı'nde Edirne işgale uğradığında içindeki hastalar İstanbul'a gönderildi. 1896 yılında şifahane onarım gördü ve bir süre daha ruh hastalarının tecrit edilmesinde kullanıldı. 1916'ya kadar hizmet vermeyi sürdürdü.

Darüşşifanın, Trakya Üniversitesi bünyesinde Sağlık Müzesi'ne dönüştürülmesi çalışmaları 1993 yılında başladı. Yapılan çalışmalar neticesinde Trakya Üniversitesi II. Bayezid Külliyesi Sağlık Müzesi 23 Nisan 1997 günü düzenlenen törenle ziyarete açıldı. Ruh Hastalarını Readaptasyon Derneği'nin katkılarıyla 2000 yılında Şifahane kısmı, Psikiyatri Tarihi Bölümü olarak düzenlenmiştir Tıp Medresesi, Uluslararası Rotary 2420. Bölge Guvarnörlüğü işbirliği ile müzenin bir parçası olarak düzenlenerek 2008 yılında hizmete girdi. Bu bölümde, 15. Yüzyıl tıp eğitimi mankenlerle canlandırılmaktadır.

Müze haline dönüştürülen Darüşşifa'da akıl hastalarının tedavi edilişini canlandıran bir oda.

Müzeyi oluşturan yapılardan darüşşifa, iki avlu ve şifahane olmak üzere üç bölümden oluşur:

Birinci avluda, poliklinikler (göz mütehassısı, cerrah, nöbetçi odaları), kiler, özel diyet mutfağı, bekçi odaları, akıl hastaları tecrit odası, ilaç olarak kullanılan şurupların pişirildiği mutfak ve personel odaları bulunurdu.
İkinci avluda 4 oda ve 2 sofa bulunur. Geçmişte odalardan ikisi ilaç deposu ve eczane olarak, diğer ikisi de üst düzey personelin kullanımına tahsis edilmişti.
Şifahane bölümü, hastanenin yataklı kısmıdır. Bu bölüm 6 kışlık oda ile 5 açık sofadan oluşmaktadır. Sofalardan 4'ü yazlık yatak odası biri de musiki sahnesidir. Odalar ve sahne büyük ve yüksek bir kubbeyle örtülü şadırvanlı bir salon etrafında çevrelenmiştir. Odaların dış bahçeye, iç salona açılan pencereleri vardır. Ortadaki büyük kubbenin tepesindeki fenerden gelen ışık iç mekânı aydınlatır ve havayı, pis kokuları dışarı atar. Bir merkez çevresinde toplanmış hasta odaları az personelle hizmet verilmesini sağlar. Personel tüm odaları kolaylıkla gözetleyebilir ve gereğince acil olan hastaların yardımına koşarlar. Bu bölümün yapısında akustik sistemi de oldukça hassastır. Haftada üç gün verilen musiki konserleri yankılanmadan binanın her tarafından rahatça dinlenebilir.

Tıp Medresesi, 18 öğrenci odası, bir dershane ve bunların açıldığı bir orta avludan oluşur. Bu bölüm bekçi odası, öğrenci odaları, uygulamalı eğitim odası, müderris odası, dershane ve kütüphane olarak mankenlerle canlandırılmıştır.^[5]

Ayrıca bakınız

İlter Uzel Tıp ve Diş Hekimliği Müzesi, Adana
Dr. Ceyhun İrgil Sağlık Müzesi, Bursa
İstanbul Sağlık Müzesi, İstanbul

Kaynakça

^ Edirne'nin Sağlık Müzesi'ne Tıp Medresesi eklendi, Hürriyet Gazetesi, 28.04.2008^{[ölü/kırık bağlantı]}
^ "Engin Özmen, Ödüllü Müze Ziyaretçi Rekoru Kırdı, Edirne DHA, 10.01.2011". 12 Ocak 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2011.
^ "Tarihi külliyedeki Edirne Sağlık Müzesi 2018'i rekor ziyaretçi ile kapattı". Arkeolojikhaber.com. 8 Şubat 2019. 9 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Şubat 2019.
^ "Sağlık Müzesi'ne Bir Ödül Daha, Trakya Üniversitesi web sitesi, 2007.11.06". 7 Şubat 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2011.
^ "Sultan II. Bayezid Han Külliyesi". Altay Bayatlı, Sultan II. Bayezid Han Külliyesi. Ahval Gazetesi. 2016. 16 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.

[medrese-1] Edirne'nin Sağlık Müzesi'ne Tıp Medresesi eklendi, Hürriyet Gazetesi, 28.04.2008^{[ölü/kırık bağlantı]}

[ziyaret-2] "Engin Özmen, Ödüllü Müze Ziyaretçi Rekoru Kırdı, Edirne DHA, 10.01.2011". 12 Ocak 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2011.

[3] "Tarihi külliyedeki Edirne Sağlık Müzesi 2018'i rekor ziyaretçi ile kapattı". Arkeolojikhaber.com. 8 Şubat 2019. 9 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Şubat 2019.

[odul-4] "Sağlık Müzesi'ne Bir Ödül Daha, Trakya Üniversitesi web sitesi, 2007.11.06". 7 Şubat 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2011.

[5] "Sultan II. Bayezid Han Külliyesi". Altay Bayatlı, Sultan II. Bayezid Han Külliyesi. Ahval Gazetesi. 2016. 16 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]