Diferansiyel kazanç

Televizyon yayıncılığında Diferansiyel kazanç video (görüntü) sinyal bandının yüksek frekans bölgesindeki doğrusallık sorununa verilen addır. Bu sorun özellikle renk taşıyıcı frekansı için kritiktir.

Video sinyal

Video sinyal üç bileşenden oluşur

Senkron darbesi vb. yardımcı sinyaller
Renksiz görüntü sinyali
Renksiz sinyal üzerine eklenen renk sinyali

Renk sinyali renk taşıyıcısını aralarında Türkiye'nin de bulunduğu birçok ülkede kullanılan PAL ve kimi ülkelerde kullanılan NTSC sisteminde karesel genlik modülasyonu, diğer bazı ülkelerde kullanılan SECAM sisteminde ise frekans modülasyonu tekniği ile modüle eder. Renk taşıyıcısı Türkiye'de kullanılan B/G sistemlerinde 4.43 MHz. dir. Diğer sistemlerde de renk taşıyıcısı 4 MHz dolaylarındadır. Bu sebepten video bandının 4 MHz. bölgesinde diferansiyel kazanç bozukluğu önemli bir sorundur.

Şayet $SB$ yardımcı sinyallerle birlikte renksiz (siyah beyaz) sinyal, $Renk$ renk sinyali ve $K$ kazanç ise ideal durumda

K\cdot (SB+Renk)=K\cdot (SB)+K\cdot (Renk)

olmalıdır. Bunun olmaması diferansiyel kazanç bozukluğuna işaret eder. Diferansiyel kazanç bozukluğu PAL ve NTSC sistemlerinde renk doyumunun (rengin parlaklık veya solukluğu) değişmesine yol açar. Kazancın düşük olması renklerin daha soluk olmasına, kazancın yüksek olması ise aşırı parlak olmasına yol açar. PAL sisteminde diferansiyel faz sorunu adını alan bir başka sorun diferansiyel kazanç bozukluğuna dönüştürülerek çözülür. Bu sebepten PAL sistemi diferansiyel kazanç bozukluğuna NTSC ye göre daha duyarlıdır.^[1]

Diferansiyel kazanç ölçümü

Diferansiyel kazanç ölçümü için özel ölçü aletleri kullanılabilir. Fakat genellikle kullanılan standart yöntem girişe üzerine renk taşıyıcısı eklenmiş testere dişi sinyal uygulamaktır. Çıkışta bu sinyal bir yüksek geçiren filtreden geçirilir. Böylelikle sinyaldeki renksiz görüntü sinyali ve yardımcı sinyal bileşenleri süzülür. Geriye sadece renk sinyali kalır. Bir osiloskopta sinyaldeki kazanç bozukluğu ölçülür. Avrupa standartlarına göre renk sinyalinin maksimum ve minimum düzeyleri arasındaki fark % 10 dan az olmalıdır. Şayet ${\mbox{DK}}$ Diferansiyel kazanç bozukluğu, $a$ maksimum, $b$ minimum düzeyse;

{\mbox{DK}}={\frac {a-b}{a}}\leq \%{\mbox{10}}

Bozukluk ölçü ayar çalışmaları sırasında düzeltilir.

Kaynakça

^ V.F. Samoylov-B.P. Khromoy: Television (İngilizce çeviri: Boris Kuznetsov) Mir Publishers, Moscow (1977), p.375

[1] V.F. Samoylov-B.P. Khromoy: Television (İngilizce çeviri: Boris Kuznetsov) Mir Publishers, Moscow (1977), p.375

[1]

g t d Televizyon teknolojisi
Ses sinyali	Ses sinyali • Stereofoni • Önvurgu
Görüntü siyali	Görüntü sinyali · Renk sinyali (NTSC • PAL • SECAM) • Burst • Senkron darbesi • Diferansiyel kazanç • Diferansiyel faz • Hannover çizgileri
Modülasyon	Frekans modülasyonu • Genlik modülasyonu • Artık yan bant • Karesel genlik modülasyonu
Birimler	Renk öldürücü • Mikser • Beyaz sınırlayıcı
Verici ve alıcı cihazlar	Televizyon vericisi • Aktarıcı • Televizyon alıcısı • Radyolink
Ölçü cihazları	Sofometre • Distorsiyonmetre • Osiloskop • Vektörskop
Taşıyıcı frekans ve anten çıkışı	Ara frekans • Radyo frekans • VHF • UHF • Dipol anten • Yapay yük • Etkin yayın gücü