Boncuk işlemeciliği

tatlı su incileri ve tohum boncuklar ile işlenmiş bir denim kot pantolon çifti.

Boncuk nakışı, iğne ve iplik kullanılarak boncukların kumaş, süet veya deri yüzeyine dikilmesiyle yapılan bir boncuk işi türüdür.

Boncuk nakışı, bir tekstilin yapısının temel bir parçasını oluşturmayan bir süslemedir. Bu açıdan, boncuk nakışı boncuk dokuma, boncuk tığ işi ve boncuk örme’den farklıdır. Dokuma, örme ve tığ işi boncuklar kumaş üretimi sırasında eklenebilirken, nakış boncuklar her zaman bitmiş kumaş üzerine eklenir.

İnşa sırasında boncuk nakışı: inci ve kurşun kristal ile ultrasuede üzerine bir broş, nakış kasnağı’na tutturulmuş.

Geleneksel olarak, boncuk nakışı kıyafetlerde ve dekoratif tekstillerde kullanılmıştır. Bilezik bantları gibi yapısal destekler eklenerek mücevherlerde de kullanılabilir. Kemer tokaları ve el çantaları gibi diğer giyim aksesuarları boncuklarla işlenebilir ve yastıklar veya kutular gibi ev eşyaları boncuk nakışı ile süslenebilir. Sert yüzeylerle kullanıldığında, boncuk desenleri ölçülür ve dikiş paylarıyla planlanır, nakış sonrasında yapıştırıcı veya epoksi ile tutturulur.

Tarihçe

Maya’ya ait, kumaşa dikilmiş yeşim boncuklardan yapılmış bir kemerin rekonstrüksiyonu, Calakmul, MS 660-750

Son büyük buzul çağından çok önce, insanlar deniz kabuklarından, tohumlardan ve bulabildikleri diğer malzemelerden boncuklar yapıyordu. MÖ 2500’e tarihlenen Irak’taki Ur mezarlarında, Lapis Lazuli boncuklarından yapılmış boncuk işleri bulunmuştur. Boncuklar tabana dikilmişti. Avrupa’daki Neolitik mezar höyüklerini kazan arkeologlar, kaba kemik iğnelerin çizimlerini buldular. Mısır’daki çizimler ve resimler de zengin bir şekilde işlenmiş kıyafetleri gösteriyor. Boncuk nakışı, Orta Çağ’a kadar uzanan Avrupa tarihinde, boncuklarla işlenmiş şapkalar ve kıyafetleri gösteren sanat eserleriyle temsil edilir.

Kuzey Amerika’daki yerli halklar, boncuk işiyle zengin bir tarihsel ilişkiye sahiptir. Avrupalıların gelişiyle birlikte tohum boncuklar kullanılmaya ve takas edilmeye başlandı; ancak temas öncesi geleneksel tarzda boncuk işleri, kabuklar, tohumlar ve kirpi dikenleri gibi malzemelerle dokunuyordu. Avrupalıların Amerika’yı kolonileştirmesinin şiddetiyle, boncuk işi Yerli Amerikalılar için kültürel kimliklerini korumanın bir yolu haline geldi. Yerli Amerikalılar birden fazla teknik kullandı ve bu geleneği günümüzde de sürdürüyor. Peyote dikişi Avrupalılar tarafından Yerli Amerikalılara öğretildi. Tezgah boncukçuluğu en son icat edilen teknikti. Amerika kıtasında, boncuk nakışı ilk olarak Büyük Göller bölgesindeki Yerli Amerikalılar tarafından kullanıldı. Yerli Amerikan boncuk nakışı, aplike boncuk işi olarak da bilinir.

Teknik

Üç temel yöntem boncuklarla nakış yapmak için kullanılabilir: tek tek boncuklar doğrudan kumaşa dikilebilir, birkaç boncuk iğneye geçirildikten sonra tabana işlenebilir ya da iplikle dizilmiş bir boncuk sırası kumaş üzerine yerleştirilip kucuk dikişleri ile sabitlenebilir. Birçok kişi, boncukları kumaşa dikmek için iğne ve iplik kullanır; genellikle, birçok tohum boncuğun küçük deliklerinden daha kolay geçmeyi sağlayan ince bir iğne ve küçük bir göz kullanılır.

İkinci bir teknik, ince bir kanca kullanarak ipliği kumaşa zincir dikişle işler; bu teknik Avrupa’da Tambour veya Luneville nakışı olarak bilinir ve genellikle haute couture kıyafetleri boncukla süslemek için kullanılır. Hindistan’da bu iş Zari veya Moochi Aari, ya da sadece Aari olarak adlandırılır ve kıyafetlerde ile mobilyalarda kullanılır. Tambour veya Luneville nakışının ayırt edici özelliği, boncukların kumaşın alt tarafına tutturulması ve zincirin kumaşın üst tarafında oluşmasıdır; oysa Zari ve Aari işinde boncuklar, zincir dikişinin oluştuğu kumaşın üst tarafına tutturulur. Zari/Aari işinde iplik, dikişler oluşturulurken her boncuktan kanca ile geçirilir. Tambour/Aari boncuk yöntemleri, iğneyle çalışmaya daha alışkın olanlar için ustalaşması daha zor görünebilir, ancak iğneyle boncuk dikmeye göre hız avantajı sağlar; hız artışı, ipliğin makaradan sürekli olarak kullanılmasıyla mümkündür, ipliği bağlayıp kesmeye, yeni iplik takmaya, iğneyi iplik geçirmeye ve tekrar bağlamaya gerek yoktur; ikinci olarak, Tambour/Luneville işinde boncuklar dikiş başlamadan önce ipliğe doğrudan dizilir, böylece her boncuğu iğneye yerleştirme zamanı kaybolmaz. Arri/Zari dikişini gösteren çok sayıda YouTube videosu örneği ve Tambour veya Luneville işini öğreten çok sayıda kitap bulunmaktadır. Kumaşa yapılan boncuk işlerinin çoğu, kumaşın bir çerçeveye sıkıca gerilmesiyle işlenir, bu, kumaşı sıkı tutar ve nakış için düz bir yüzey sağlar, boncuklar önemli bir ağırlık ekleyebilir, bu yüzden biraz destek önemlidir. Çerçeve kullanımı, nakış yapanın her iki elini de serbest bırakır. Tambour veya Luneville işinde çerçeve genellikle iki masa arasında, bir masanın üzerinde veya sehpalar üzerinde desteklenir ve sandalyede otururken kullanılır. Aari veya Zari işinde çerçeve genellikle yere daha yakındır ve yerde otururken kullanılır. Lesage, moda dünyasında birçok tanınmış moda tasarımcısı için işlenen boncuk nakışlarıyla ünlüdür.