Yüzey gerilimi

Yüzey gerilimi, fizikokimyada bir sıvının yüzey katmanının esnek bir tabakaya benzer özellikler göstermesinden kaynaklanan etkiye verilen addır. Bu etki bazı böceklerin su üzerinde yürümesine olanak verir. Bir gazla bir sıvının ya da birbirleriyle karışmayan iki sıvının temas yüzeyleri gerilmiş esnek bir zara benzer. Bu gerilim likidin serbest yüzüne ait ise buna yüzey gerilimi; iki sıvının sınır yüzeyine ait ise arayüzey gerilimi (yüzeyler arası gerilim) adını alır.

Bu olay kinetik teori yardımıyla açıklanır. Sıvı içerisindeki bir molekül kendini çevreleyen öteki moleküllerin etkisine uğramış olduğundan simetri nedeniyle bu kuvvetlerin bileşkesi sıfırdır. Bunun sonucu olarak molekül hiçbir kuvvetin etkisinde değildir. Ama sıvının yüzeyindeki bir molekül ele alınırsa, buhar fazdaki birim hacme düşen molekül sayısı, sıvı fazdakinden çok daha az olduğundan sıvı yüzeyinde denkleşmemiş kuvvet alanları bulunur ve molekül sıvının içerisine doğru çekilir ve sıvının yüzü gergin bir zar biçimini alır. Yüzey geriliminin etkisi altındaki sıvı yüzeyi, sıvının öteki kısımlarından farklı özellikler taşır.

Bilimsel tanımla; sıvı yüzeyinde birim uzunluğu gergin tutan kuvvete yüzey gerilimi denir. Birimi dyne/cm'dir. Dar tüplerde gözlenen sıvı yükselme ve alçalması olan kapilarite olayının nedeni de yüzey gerilimidir.

Bazı maddelerin yüzey gerilimleri

Bazı sıvıların dyn/cm cinsinden havadaki yüzey gerilimleri^[1]
Bu değerleri bine bölerek N/m cinsinden ifade edebilirsiniz.
Sıvı	Sıcaklık°C	Yüzey Gerilimi, γ
Asetik asit	20	27.6
Asetik asit (40.1%) + Su	30	40.68
Asetik asit(10.0%) + Su	30	54.56
Aseton	20	23.7
Dietil ether	20	17.0
Ethanol	20	22.27
Ethanol (40%) + Su	25	29.63
Ethanol (11.1%) + Su	25	46.03
Glyserol	20	63
n-Hekzan	20	18.4
Hidroklorik asid 17.7M Sıvı Solüsyon	20	65.95
Izopropanol	20	21.7
Cıva	15	487
Metanol	20	22.6
n-Oktan	20	21.8
Sodyum Klorit 6.0M Sıvı Çözelti	20	82.55
Sakaroz (Şeker) (55%) + Su	20	76.45
Su	0	75.64
Su	25	71.97
Su	50	67.91
Su	100	58.85

Yüzey gerilimini etkileyen faktörler

Sıvının sıcaklığının artırılması veya sıvıya deterjan veya sabun gibi etkenlerin karıştırılması yüzey gerilimini azaltır. Yüzey gerilimi düşürülen sıvı içerisine kiri daha rahat almaktadır. Bu yüzden yüzey gerilimi düştükçe daha iyi temizlik yapılabilmektedir.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Yüzey gerilimi ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

^ Lange's Handbook of Chemistry, 10th ed. pp 1661–1665

[1] Lange's Handbook of Chemistry, 10th ed. pp 1661–1665

[1]

g t d Gölet, su birikintisi ve havuzlar
Gölet	Kül havuzu Dengeleme gölü Balast havuzu Beel Soğutma havuzu Gözaltı havuzu Çiğ havuzu Buharlaşma havuzu Fakültatif lagün Bahçe göleti Buz göleti Daldırma havuzu Sızma havuzu Kazan arazi şekli Günlük gölet erime havuzu Değirmen havuzu Parlatma havuzu Yarış yolu göleti Tutma havuzu Sag göleti Tuzla Çökelti havuzu Çöktürme havuzu Güneş havuzu Stepwell Güveç havuzu Maden atıkları Tarn Çöp havuzu Atık stabilizasyon havuzu
Havuz	Anchialin havuzu Salamura havuzu Sonsuzluk havuzu Doğal havuz Dev kazanı Yansıtan havuz Kullanılan yakıt havuzu Akış havuzu Yüzme havuzu Gelgit havuzu Yerel havuz
Su birikintisi	Kuş banyosu Kahve halkası efekti Su birikintisi Bir yüzeydeki su birikintileri Seep su birikintisi
Biyom	Kunduz barajı Ördek göleti Livar Japon balığı göleti Koi göleti
Ekosistem	Su ekosistemi Tatlı su ekosistemi Göl ekosistemi
İlgili	Havalandırılmış lagün Baki duşu Büyük balık-küçük gölet Su kütlesi Yapılanmış sulak alan Tam gölet Hidrik toprak Fitotelma Kevser Gölet kaplaması Gölet Su birikintisi (MC Escher) Kaynak Yüzme deliği Su havalandırma Su bahçesi Nilüferler (Monet)