Andry Rajoelina
| Andry Rajoelina | |
|---|---|
| |
| Rajoelina, 2024 | |
| 12. Madagaskar Devlet Başkanı | |
| Görev süresi 19 Ocak 2019 - 14 Ekim 2025 | |
| Yerine geldiği | Hery Rajaonarimampianina |
| Yerine gelen | Herimanana Razafimahefa (geçici) |
| 10. Madagaskar Devlet Başkanı | |
| Görev süresi 17 Mart 2009 - 25 Ocak 2014 | |
| Yerine geldiği | Marc Ravalomanana |
| Yerine gelen | Hery Rajaonarimampianina |
| Kişisel bilgiler | |
| Doğum | Andry Nirina Rajoelina 30 Mayıs 1974 Antananarivo |
| Evlilik(ler) | Mialy Rajoelina (e. 2000) |
Andry Nirina Rajoelina (Malgaşça telaffuz: [ˈjanɖʐʲ nʲˈrinᵊ ratʐ'welinᵊ]; d. 30 Mayıs 1974, Antananarivo), 2019-2025 yılları arasında Madagaskar'ın cumhurbaşkanı olarak görev yapan Madagaskarlı siyasetçi ve iş adamıdır. Rajoelina, Afrika ada ülkesi Madagaskar'da 2009 ile 2014 yılları arasında geçici görev olarak devlet başkanlığı makamında bulunmuştur. Rajoelina 19 Ocak 2019 - 10 Eylül 2023 tarihleri arasında yeniden devlet başkanlığı makamında bulunmuştur.
Rajoelina varlıklı bir ailenin üyesi olarak Madagaskar'ın ilk reklam ajansı olan Injet ajansını ve VIVA isimli radyo ve televizyon kanalını kurmuştur. 2007 yılında siyasete atılan Rajoelina, başkent Antananarivo'nun belediye başkanlığı görevine seçilmiştir. 2007 yılında gerçekleştirilen seçimlere bağımsız aday olarak katılan Rajoelina, oyların %63,3'ünü elde ederek belediye başkanı olmuştur.
27 Ocak 2009 tarihinde devlet başkanı Marc Ravalomanana'nın sürgündeki eski devlet başkanı Didier Ratsiraka'nın bir konuşmasını yayınlayan TV Viva kanalını kapatma kararını vermesi neticesinde iktidarına karşı protesto gösterileri gerçekleştirilmiş, bu gösterilere karşı güvenlik güçlerinin açtığı ateş neticesinde de 30 kişi ölmüştür. Gösterileri organize eden TV Viva'nın sahibi olan belediye başkanı Andry Rajoelina askeri de kendi safına çekerek kendi önderliğinde bir hükûmet kurulduğunu açıklamış, bu açıklama hukukçular tarafından darbe olarak yorumlanmıştır. Rajoelina'nın açıklaması sonrası devlet başkanlığı sarayına yürüyen destekçileri güvenlik güçleri ile çatışmış, Ravalomanana'da görevini bırakarak Güney Afrika Cumhuriyeti'ne sürgüne kaçmıştır.[1] Rajoelina kendisinin ilan ettiği geçici hükûmet ile yönetimi Madagaskar Yüksek Geçici İdaresi Başkanı unvanı ile ele almış, 2010 yılında gerçekleştirilen yeni anayasa referandumu sonrası görevi yeni seçimler yapılana kadar devam edeceğini ifade etmiştir. 2011 yılının ilkbahar aylarında yapılması planlanan yeni devlet başkanlığı seçimleri birçok kez ileri bir tarihe ertelenmiş, iki yıllık bir gecikmenin sonucunda seçimlerin ilk turu 25 Ekim 2013 tarihinde gerçekleştirilmiş, en yüksek oyu alan iki aday arasında da gerçekleştirilen ikinci turun 20 Aralık 2013 tarihinde yapılması sonrası geçici olarak oturduğu devlet başkanlığı makamını beş yılın sonunda 25 Ocak 2014 tarihinde yeni devlet başkanı Hery Rajaonarimampianina'ya teslim etmiştir.[2]
Rajoelina, 2013 yılında gerçekleştirilen söz konusu seçimlerde en büyük rakibi olan eski devlet başkanı Ravalomanana'nın aday olmayacağını açıklaması sonrası kendisinin de aday olmayacağını bildirmiş ve aday olmamıştır.[3]
Rajoelina 2018 yılında dahil olduğu devlet başkanlığı seçimlerini ikinci tur sonucunda kazanarak 19 Ocak 2019 tarihi itibarıyla ülkesinin seçilmiş yeni devlet başkanı olmuştur.[4]
Temmuz 2021'de Rajoelina'ya karşı planlanan bir suikast girişiminin engellendiği açıklandı. Bu doğrultuda içlerinde general ve polis memurlarının da olduğu birçok kişi gözaltına alındı.[5]
Rajoelina'nın, Kasım 2023'te düzenlenecek devlet başkanlığı seçimlerinde yeniden aday olarak yer alacağını açıklamasının ardından görevinden istifa etmesi sonucu senato başkanı olan Herimanana Razafimahefa, yasa gereği 10 Eylül 2023'te geçici olarak devlet başkanlığı görevini üstlenmiştir.[6]
Eylül 2025'te, sık sık yaşanan su ve elektrik kesintilerine karşı ɡeniş çapta protestolar patlak verdi ve 20'den fazla kişinin ölümüne neden oldu.[7][8] Rajoelina, buna karşılık 29 Eylül 2025'te Başbakan Christian Ntsay'ı görevden aldı. Birleşmiş Milletler'e hitap ederken, herhangi bir kanıt sunmadan bazı politikacıların protestolardan faydalanmak için plan yaptığını ve darbe yapmayı düşündüğünü söyledi. 12 Ekim'de Rajoelina'nın başkanlık ofisi, hükümetini devirme girişiminin sürdüğünü ama durumun kontrol altında olduğu belirtildi. Ancak 13 Ekim'de bir muhalefet milletvekili Rajoelina'nın ülkeden kaçtığını bildirdi. Rajoelina, aynı günün ilerleyen saatlerinde ulusa seslenerek "hayatından endişe ederek" kaçtığını, ancak meydan okumaya devam ettiğini, "Madagaskar'ın yok edilmesine izin vermeyeceğini" ve istifa etmeyi reddettiğini söyledi. Konuşma, cumhurbaşkanlığının resmi Facebook sayfasında yayınlandı, ancak ulusal televizyonda yayınlanmadı.[9] Rajoelina, 14 Ekim 2025'te, yine yerini açıklamadan ve hükümetin hâlâ başında olduğunu teyit ederek Ulusal Meclis'i fesheden bir kararname yayınladı.[10] Aynı günün ilerleyen saatlerinde Ulusal Meclis, kararnameye karşı çıktı ve ordunun iktidarı ele geçirdiğini belirtti. Rajoelina'nın 130'a karşı bir boş oyla görevden alınması yönünde oy kullandı.[11]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Ravalomanana ülkeyi terk etmiştir". 20 Mart 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2015.
- ^ "Rajaonarimampianina yeni devlet başkanı". 4 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2015.
- ^ "Rajoelina 2013 seçimlerinde aday olmamıştır". 24 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2015.
- ^ "Madagaskar 2018 devlet başkanlığı seçimleri". 12 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2019.
- ^ "Devlet başkanı Rajoelina'ya karşı suikast girişimi engellendi". 2 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ağustos 2021.
- ^ "Madagaskar'da devlet başkanı seçimler öncesi istifa etti". 12 Eylül 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Eylül 2023.
- ^ "Madagascar president sacks government over deadly protests". Le Monde (İngilizce). 29 Eylül 2025. Erişim tarihi: 30 Eylül 2025.
- ^ Kyekyeku, Kofi Oppong (30 Eylül 2025). "Deadly youth-led protests force Madagascar's president to fire the prime minister and his government". Face2Face Africa (İngilizce). Erişim tarihi: 30 Eylül 2025.
- ^ Rabary, Lovasoa; Cocks, Tim; Paravicini, Giulia (13 Ekim 2025). "Madagascar's president has left the country after Gen Z protests, officials say". Reuters. Erişim tarihi: 13 Ekim 2025.
- ^ Ntshangase, Nqobile; Inganga, Brian; Imray, Gerald (14 Ekim 2025). "Madagascar's president, hiding in an unknown location, dissolves parliament to deepen crisis". AP NEWS. Erişim tarihi: 14 Ekim 2025.
- ^ Rabary, Lovasoa; Cocks, Tim (14 Ekim 2025). "Madagascar's military takes power, says colonel". Reuters. Erişim tarihi: 14 Ekim 2025.
| Malgaş Cumhuriyeti (1958-75) |  | |
|---|---|---|
| Demokratik Madagaskar Cumhuriyeti (1975-92) | ||
| Üçüncü Madagaskar Cumhuriyeti (1992-2010) | ||
| Yüksek Geçiş Otoritesi (2009-2014) | ||
| Dördüncü Madagaskar Cumhuriyeti (2014-günümüz) | ||
* Vekaleten / Geçici | ||
