Amiş bebeği
Amiş bebekleri, Amiş toplumu arasında çocuk oyuncakları olarak ortaya çıkan bez bebeklerdir. Bazı Amiş bebeklerinin yüzleri olsa da, çoğunluğunun yüzü yoktur.[1] Bu, Tanrı'nın gözünde herkesin eşit olduğunu vurgulamak içindir.
Tarih
[değiştir | kaynağı değiştir]Amiş çocuklarının kullandığı yüzsüz bebeklerin kökenine dair birkaç farklı hikâye bulunmaktadır. Bir hikâye, genç bir Amiş kızına Noel için yüzü olan bir paçavra bebek hediye edildiğini söyler. Babası buna üzülerek bebeğin kafasını kesmiş ve şöyle demiştir: "Yalnızca Tanrı insanları yaratabilir." Ardından bebeğin kafasını yüzü olmayan doldurulmuş bir çorapla değiştirmiştir. Küçük kız, bu bebekle yıllarca mutlu bir şekilde oynamıştır.[2] Bazı Amish çocukları küçük kütükleri battaniyelerle sararak bunları bebekmiş gibi kullanmıştır.[3] 2007 yılına ait bir sosyolojik çalışma, bebeklerin yüzsüz bırakıldığını, çünkü "Tanrı’nın gözünde herkes eşittir" ve yüz özelliklerinin olmamasının İncil’deki put yontuları yasağına uygun olduğunu belirtir.[4]
Çoğu Amiş bebek yapımcısı anonimdir. Bir istisna, Lancaster County, Pensilvanya’dan Lizzie Lapp’tir (1860–1932), o bebeklerini kendi adıyla satmıştır.[3] Benzer bebekler, ilgili bir dini grup olan Mennonit kiliselerinin üyeleri tarafından da yapılmıştır.[5]
Özellikler
[değiştir | kaynağı değiştir]Amiş bebeği, genellikle yüz ve saç gibi fiziksel özelliklerden yoksun sade bir paçavra bebek olarak tanımlanır.[3] Bir bebeğin yüzünün olması, Amişler arasında kabul edilmeyen dünyevi bir görünüm kazandırdığı düşünülür. Ancak tüm Amiş bebekleri yüzsüz değildir. Amiş bebeklerinin kıyafetleri, Amiş çocuklarının giydiği kıyafetlere benzer. Hem kız hem de erkek bebekler yaygındır; Amiş çocuklarının pek çok oyuncağı olmadığı için hem erkekler hem de kızlar bu bebeklerle oynar. Kumaşlar tamamen tek renktir. Bebek gövdesi genellikle beyaz veya krem rengi kumaştan, örneğin ağartılmamış muslin’den yapılır, çünkü bebekleri yapmak için geleneksel olarak aile üyeleri için yapılan kıyafetlerden kalan malzemeler kullanılır. Yüzler genellikle muşambadan yapılırdı.[5] Dolgu malzemesi geleneksel olarak paçavraydı, ancak pamuk veya modern zamanlarda polyester elyaf da yaygın olarak kullanılır.[3]
Bebeklerin kendisi el veya makineyle dikilebilir. Amiş toplumu içinde makineyle dikiş genellikle ayakla çalışan pedallı dikiş makinesi]] kullanılarak yapılır. Daha eski Amiş bebeklerinde, bir bebeğin kafasında veya gövdesinde birkaç kat kumaş görmek yaygın değildir. Bir bebek çok kirlendiğinde veya kötü bir şekilde aşındığında, kafa, kollar ve bacaklar tamamen yeni kumaşla kaplanırdı.[3]
Amiş çocukları için yapılmış ve kullanılmış antika Amiş bebekleri koleksiyon değerindedir ve 1.000 ABD dolarının üzerinde satılabilir. Ancak, sahte kopyalar çoğalmış ve piyasayı düşürmüştür.[3]
Turist pazarı
[değiştir | kaynağı değiştir]Amiş el sanatlarına geniş ilgi, 1930’larda başladı ve 1939’da Pennsylvania Üniversitesi’nde profesör olan Cornelius Weygandt, Amiş ve Mennonit bebek koleksiyonunu tarif ederek kostümlerinin "titiz sadakatini" övdü.[6] Amiş bebekleri için ulusal reklamlar, 1941’de House & Garden dergisinde yer aldı. Ancak bu bebeklerin yüzleri vardı.[6] On yıllar boyunca turizm arttıkça, yüzsüz bebekler Amiş topluluklarının yakınındaki hediyelik eşya dükkanlarında sıkça görünmeye başladı. 1955’te, Amiş toplumu uzmanı John A. Hostetler, bebeklerin turistlere pazarlanmasını Amiş kültürünün ticarileştirilmesinin bir yönü olarak tanımladı.[7]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Igou, Brad (2001). "Amish ve Fotoğraflar". Amish Country News. Bird-in-Hand, Pennsylvania. 30 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: March 18, 2012.
- ^ Smith, Elmer Lewis (1960). "Bugünkü Amish: İnançları, Davranışları ve Çağdaş Sorunlarının Analizi". Pennsylvania German Folklore Society. Cilt 24. s. 172.
- ^ a b c d e f Fendelman, Helaine; Marilyn Kowaleski. "Amish Bebeği". Makaleler. Sack Heritage Group. 9 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: March 18, 2012.
- ^ Schaefer, Richard T.; William W. Zellner (2007). Olağanüstü Gruplar: Alışılmadık Yaşam Tarzlarının İncelenmesi. Macmillan Publishers. s. 36. ISBN 978-0-7167-7034-3.
- ^ a b Lavitt, Wendy (1983). Knopf Koleksiyoncularının Amerikan Antikalarına Rehberi: Bebekler. New York City: Alfred A. Knopf. s. 35. ISBN 9780394715421.
- ^ a b Weaver-Zercher, David (2001). Amerikan Hayal Gücündeki Amish. Johns Hopkins University Press. ss. 83-104. ISBN 978-0-8018-6681-4.
- ^ Hostetler, John Andrew (2005). Weaver-Zercher, David (Ed.). Amish’i Yazmak: John A. Hostetler’ın Dünyaları. Penn State Press. s. 193. ISBN 978-0-271-02686-2.