Alban boyu
Alban (Kazakça: албан / alban; Türkmence: alpan), Uysın boy birliği içinde yer alan Ulu (Büyük) Cüz Kazaklarının bir koludur. Alban etnonimine mensup topluluklar yalnızca Kazaklar arasında değil, aynı zamanda Türkmenler (özellikle Sakar ve Teke boyları içinde), Karakalpaklar, Kırgızlar ve Özbekler arasında da görülmektedir.[1]
Etimoloji
[değiştir | kaynağı değiştir]B.Y. Vladimirtsov'a göre “alban/albanʼ” sözcüğü Moğolcada “hizmet, görev, angarya” anlamına gelir; bu kökten türeyen “albatu” ise “hizmetle yükümlü”, “görev borcu olan” anlamındadır. Vasili Radlov, “alban” kelimesine “vergi”, “zorunlu devlet hizmeti” şeklinde bir anlam verir. Alp (alban ← alb + -an) teriminin, muhtemelen hizmetle yükümlü kişiye, yani feodal dönemde askerî hizmetle görevli savaşçılara aktarılmış olması mümkündür.[2]
Yerleşim ve Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]Almatı’nın doğusunda yoğun olarak yaşarlar. Günümüzde Almatı Eyaleti’nin Rayımbek, Kegen ve Uygur ilçelerinde ve Çundja yerleşiminde bulunmaktadırlar. Yurt dışında ise Çin’nin Sincan Uygur Özerk Bölgesi içinde yer alan İli Kazak Özerk İlinde; özellikle Gulca kentinde, ayrıca Tekes, Künes, Moğolküre, Togıztoro ilçelerinde yaşamaktadır. Bunun yanında Kırgızistan’da Issık Göl bölgesine bağlı Tüp ilçesinde de Alban boyuna mensup gruplar bulunmaktadır. Albanların geleneksel savaş/şölen çağrısı (kliç) “Rayymbek” şeklindedir.
1911 yılında Yedisu bölgesinde yapılan nüfusu sayımına göre Alban boyuna mensup olanların toplam sayısı 81,1 bin kişi olarak kaydedilmiştir. Bu nüfusun 15,5 bini Almatı ilçesinde yaşamaktaydı. Günümüzde Alban boyunun nüfusu yaklaşık 750 bin kişi olarak tahmin edilmektedir.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Атаныязов, С. (1988). Словарь туркменских этнонимов (Rusça). Ylym. ISBN 978-5-8338-0014-0.
- ^ "Wayback Machine" (PDF). history-library.com. 24 Ocak 2022 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Aralık 2025.