Ahmed Avni Paşa

Ahmed Avni Paşa 1311 (1895) P.-13
Bahriye Nâzırı
Görev süresi Nisan 1919 - Temmuz 1919
Hükümdar	VI. Mehmed
Yerine geldiği	Mehmed Şakir Paşa
Yerine gelen	Hulusi Salih Paşa
Kişisel bilgiler
Doğum	1878 Batum, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm	Şubat 1934 (55-56 yaşlarında) Cünye, Lübnan
İlişkiler	İsmail Fevzi Paşa (ağabeyi)
Bitirdiği okul	Harp Okulu
Askerî hizmeti
Bağlılığı	Osmanlı İmparatorluğu

Mirliva Ahmed Avni Paşa, Ahmed Lortkipanidze ya da Seryâver Avni Paşa (1878, Batum – Şubat 1934, Cünye), Bahriye Nâzırlığı ve VI. Mehmed’in başyâverliğini yapmış Gürcü asıllı Osmanlı askeri ve devlet adamıdır.

Gürcü asıllı Şâhinbaşoğlu (Lortkipanidze) ailesinin bir mensubu olarak 1878 yılında Batum’un bir sahil kasabası olan Çakvi'de doğdu. Babası, Süleyman Faik Paşa, dedesi ise Şahinbaşzade Süleyman Paşa idi. Ağabeyi de kendisi gibi bir devlet adamı olan Mutasarrıf İsmail Fevzi Paşa idi. Avni Paşa, tek evliliğini Harbiye Nazırı Mareşal Gürcü Şakir Paşa’nın kızı Münire Hanım ile yaptı ve bu evlilikten altı çocuğu oldu. Avni Paşa ayrıca II. Abdülhamid’in eşi Bidar Kadın'ın annesi Şahika İffet Lortkipanidze ile akrabaydı.

93 Harbi sonrası âilesiyle birlikte Batum'dan Trabzon'a göç etti. Trabzon Mülki ve Askeri Rüştiyesi ve daha sonra Kuleli Askerî Lisesi'nde eğitim gördü. Kara Harp Okulundan mezun oldu. 1897 Osmanlı-Yunan Savaşı, Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı’na katıldı. 1915 senesinde oluşturulan Lazistan ve Havalisi Umum Kumandanlığı’na bağlı Gürcü Lejyonu’nun komutanlığını yaptı. Son padişah VI. Mehmed’in başyâverliği görevi ile Bahriye Nâzırlığı görevlerini yürüttü. Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşlarının Samsun yolculuğu öncesindeki hazırlıklarını organize etti. Cumhuriyetin ilanından sonra 1924 yılında Yüzellilikler listesine dahil edilerek sürgüne gönderilmiştir. Lübnan’ın sahil kasabası Cünye’ye yerleşmiş ve Şubat 1934'teki ölümüne kadar burada yaşamıştır.

Hatıratı

Bir Osmanlı devlet adamı ve aynı zamanda Vahdettin'in seryâveri olan olan Avni Paşa, Türk Kurtuluş Savaşı ve Osmanlı hânedanının sürgündeki yaşamı gibi tarihi olaylara doğrudan tanıklık etmiştir. Paşa, işitmiş olduğu bu olaylara, yazdığı hatıratında yer vermiştir. Bu hatıralar içinde, Sultan Vahdettin'in sürgün yıllarında Avni Paşa’ya yazdırmaya başladığı fakat tamamlayamadığı anılar da bulunmaktadır. Nitekim paşanın hatıratındaki son dört paragraflık kısım, Sultan Vahdettin’in bizzat el yazısını içermektedir; bununla birlikte Avni Paşa’nın el yazısıyla Sultan Vahdettin’in dikte ettiği anılara da yer verilmektedir.

Avni Paşa'nın yazı üslubunda Kurtuluş Savaşı'na olan katkılarına rağmen Yüzellilikler listesine dâhil edilmesinin kırgınlığı ve küskünlüğü görülmektedir. Avni Paşa'nın ailesi tarafından muhâfaza edilen anıları, yazıldıktan 90 yıl sonra Osman Öndeş tarafından 2012 yılında yayımlanmıştır.

Biyografi

• Öndeş, Osman (2012). Vahdeddin'in Sırdaşı Avni Paşa Anlatıyor. Timaş Yayınları. ISBN 9786051149295.