Aed (tanrı)

Aed ya da Aodh, İrlanda mitolojisinde Daoine Sidhe halkının prensi ve yeraltı dünyasının tanrılarından biridir. Yazıtlarda, Tuatha Dé Danann'ın Yüksek Kralı Ler ile Bodb Dearg’in kızı Aoibh'in en büyük oğlu olarak geçer. Başka kaynaklarda ise, Dindsenchas’ta Dagda’nın oğlu ve Cermait ile Aengus’un kardeşi olarak tanıtılır. Bu anlatımda, Cruachlı Corchenn tarafından karısını baştan çıkardığı için öldürüldüğü belirtilir.

Etimoloji

Aed ismi, Eski İrlandaca'da "ateş" anlamına gelen sözcükten türemiştir; bu sözcüğün kökeni ise, yakmak ya da tutuşturmak anlamına gelen bir Proto-Hint-Avrupa fiiline dayanır. Dindsenchas'ta Aed'e "rüzgâr gibi hızlı atların efendisi" sıfatı verilir ve "Aed Luirgnech" yani "kalın baldırlı Aed" olarak anılır.

Ler'in çocukları

Dublin’deki Anma Bahçesi'nde bulunan heykel. Adı "Ler’in Çocukları".

Geleneğe göre, Aoibh, Ler'den dört çocuk (iki ikiz çift) doğurduktan sonra doğum sırasında hayatını kaybetmiştir. İlk ikizler Fionnuala ve Aodh, ikinci ikizler ise Fiachra ve Conn idi. Ler’in ikinci eşi — bazı anlatımlarda Aoibh’in kız kardeşi olduğu söylenen — Aoife, bu çocuklara büyük bir kıskançlık duymaya başladı ve onları, Tuatha Dé Danann'ın kralı Bodb Derg’i ziyarete giderken öldürmek için bir plan kurdu. Ancak Ler’in çocuklarına duyulan sevgi yüzünden, Aoife’nin hizmetkârları bu emri yerine getirmeyi reddetti. Bunun üzerine Aoife, çocukları lanetleyerek onları 900 yıl boyunca kuğu olarak yaşamakla cezalandırdı: 300 yılını Lough Derravaragh Gölü’nde, 300 yılını Manş Denizi’nde, ve son 300 yılını da Moyle Denizi’nde geçireceklerdi.

Efsaneye göre, çocuklar kuğu biçimindeyken seslerini korudular ve İrlanda’nın tüm şarkılarının ve destanlarının yanı sıra, uzak diyarlardan gelen gezginlerin getirdiği pek çok dili de öğrendiler.

Aoife’nin lanetinin sona ermesinden sonra hikâyenin nasıl sonuçlandığına dair pek çok farklı anlatım vardır ve bunların çoğu, açıkça Hristiyanlık hikâyelerinden etkilenmiştir.

Dagda'nın oğlu

Dagda’nın oğlu olarak anılan Aed, “kusursuz” ve “aydınlık yüzlü bir genç” olarak betimlenir. Rivayete göre, Benn Bain Baith tepesinde Cruachlı Corrgend tarafından öldürülmüş ve Ailech of Imchell’e gömülmüştür. Corrgend, Aed’i, karısı Tethra ile ilişki yaşadığı için öldürmüştür. Corrgend, “eli çabuk bir kahraman” ve “herkesin düşmanı” olarak tanımlanır; Aed’i öldürdükten sonra, ne tarlada, ne ormanda, ne denizde ne de güneşin altında hiçbir yerde huzur ve sığınak bulamaz. Bunun üzerine Dagda, Corrgend’i lanetleyerek, uygun bir mezar taşı bulup Aed’in mezarını işaretleyene dek Aed’in bedenini sırtından indirememesini sağlar. Tuatha Dé Danann'ın kralı olarak nitelenen Dagda, Corrgend’in peşine düşer; onu “fırtınaya tutulmuş” hâle getirene kadar kovalar ve ardından Aed’in mezarını kazmaya zorlar. Bu anlatımda Aed, açıkça Dagda’nın oğlu ve Aengus ile Cermait’in kardeşi olarak tanımlanır.