Şovenizm

Şovenizm, asıl anlamıyla abartılı, saldırgan ve düşmancıl bir vatanseverlik ve ulusal üstünlük inancıdır. Kendinden olmayanlara karşı mutlak nefret ve kin besler.

Bu kavramın kökeni 18. yüzyıl sonlarına doğru Napolyon'un ordusunda görev yaparken 17 kez ağır yaralar aldığı halde savaşmaya devam ettiği söylenen Nicolas Chauvin adlı Fransız askerdir. Tarihçiler tarafından bu kişinin hikâyesinin gerçek olduğuna dair hiçbir kanıt bulunamamış olmakla birlikte, tamamen efsaneden ibaret de olsa, zaman içerisinde Napolyon'un kendisini ülkesi uğruna feda etmekten kaçınmayan askeri Chauvin'i model alan saldırgan vatanseverlik için "Şovenizm" denilmeye başlandı.

Bu kavram aynı zamanda mimari dilde de kullanılmaktadır. Şovenizm bir ulusun sahiplenmiş olduğu kültürel değerler ile ortaya çıkan mimaridir. Bir nevi "Bu benim mimarimdir" demektir.

Bunlara ek olarak, daha geniş anlamda, bir kişinin mensup olduğu herhangi bir grubun körcesine, aşırı taraftarlığını yaptığı ve özellikle de bu taraftarlığın rakip gruplara karşı üstünlük iddiası, garez ve nefret içerdiği durumları da kapsar. Bu durumlara bazı yaygın örnekler olarak, erkek şovenizmi, bölge şovenizmi, mezhep şovenizmi, spor takımı şovenizmi gibi fanatizmin çeşitli özel biçimleri sayılabilir.

Şovenizmin bilinçaltı

Radikal milliyetçilik olarak tanımlanabilecek şovenizm, millî özgüven krizlerinin meydana geldiği durumlarda tezahür eder. Bu krizler, bir ulusun ya da toplumun siyasi, askeri ya da ekonomik olarak olağanüstü bir varoluş tehdidiyle karşı karşıya kalarak millî gururunun incinmesiyle ortaya çıkar. Millî gurur ve bilincin yeniden sağlanması amacıyla da radikal söylem ve politik eğilimler ortaya çıkar.

Şovenizmin diğer önemli bir emaresi de ulus vurgusu gibi bazı kavramları merkeze alan güçlü bir propagandaya dayanmasıdır. Şovenizmde bireysel irade yerine "ulus iradesi" ön plana çıkar. İktidarlar ve onların politik temsilcileri hedeflerine ulaşmak için radikal milliyetçi (şoven) söylemlere sık sık başvururlar. Bunun için millî bilinç ve yabancılara karşı nefret, propagandalarının merkez unsurlarından birini oluşturur.