Şevki Akçay

Ord. Prof. Dr. Ahmet Şevki Akçay (d. 1888, İzmir - ö. 3 Şubat 1959) Türk bilim adamı

1888'de İzmir'de doğmuştur. İlk öğrenimini Bursa'da, orta ve lise öğrenimini İstanbul'da Kuleli ve Tıbbiye idadisinde yaptıktan sonra 1912'de Askeri Baytar Mektebinden birincilikle çıkmıştır. Birinci mülazim (Üsteğmen) rütbesi ile Balkan Harbine iştirak ederek bu harpte Muallim Veteriner Bakteriyolog-Kimyager, rahmetli hocamız, Osman Nuri'(bey) nin yanında İstanbul'da Çemberlitaş'daki Bakteriyolojihanesi Osmani'de çalışmış ve bu zatla birlikte Çatalca'da Osmanlı ordusundaki atlarda Ruam hastalığının tetkikine memur edilmiştir.

Sonra Edirne harekâtına iştirak ederek onuncu kolordu Karargahında hizmetle o zaman Edirne'de şiddetli bir surette hüküm süren sığır vebası hastalığının söndürülmesinde çalışmıştır.

Hayatı

Balkan Harbinden sonra 19/2/1913'te yüzbaşı olmuş ve Askeri Baytar Mektebinde Histoloji dersini okutmaya memur edilmiş, yüzbaşı rütbesi ile genel harbe iştirak etmiştir. Bu harpde Edirne, Çanakkale ve Şark cephelerinde çalışmış ve Adana'da onikinci kolordu baş veteriner yardımcısı ve uzun zaman vekili olarak hizmet etmiştir. Adana'da büyük bir hayvan hastahanesi tesis etmiş ve burada teknik eleman yetiştirme kurslarını da idare etmiştir. Çok geniş olan Adana mıntıkasında (İskenderun'dan Mersin ve Silifke'ye kadar bir alanda) halk hayvanları arasında hüküm süren Şarbon hastalığının söndürülmesinde çok gayret sarf etmiştir.

Bundan sonra yine Askeri Baytar Mektebinde Histoloji ve Patolojik-Anatomi dersleri müderris muavini olarak, bu dersleri okutmuş ve Şişli Memleket Hayvan Hastahanesi Bulaşlık Hastalıklar Mütehassısı olarak çalışmıştır. Milli Mücadelede İktisat Vekaleti emrinde olarak, sığır vebası mücadele heyetleri teşkilatını teftişe memur edilerek o zaman hastalığın çok şiddetli yaygın bulunduğu Bolu ve havalisinde, gerekli faaliyeti göstermiş ve hastalığın daha çok yayılmasını önlemiştir. Milli mücadeleden sonra 24/1/1922'de İstanbul'daki Askeri ve Mülki Baytar mekteplerinin birleştirilmesinden husule gelen Yüksek Veteriner Mektebinde Muallim Armenak efendinin memleketimizden firarından sonra, Ziraat Vekaleti tarafından Histoloji, Embriyoloji, Patolojik anatomi ve Et Muayenesi Muallimliğine tayin olmuş ve 1/6/1925'te bu derslerin Müderrisliğine yükselmiştir.

1/6/1927'de Tedrisatı zürreiyye kanununa göre Almanya'ya gönderilerek Berlin Veteriner Fakültesi Patoloji ve Gıda Tahlilatı Enstitülerinde çalışmış ve burada Gözde gliom, tavuklarda Kanser (Kankroid) hakkında iki travay yaparak yayınlamış, koyunlardaki Dudinose hakkında deneysel araştırmalar yapmıştır.

Eserleri

Kasaplık hayvanlar ile etlerinin muayenesi hakkında muhtıra. 1928

Otopsi ve Patolojiik-Anatomik teşhis (Ders kitabı). 1928

Et ve etten yapılan maddelerde Tirişin araştırması. 1928

Kanatlı hayvan hastalıklarında Veteriner Hekimliğin vazifeleri (Almancadan tercüme). 1930

Kanserin esbab ve tekevvünü marazisi. 1931

Karacabey harasındaki sığırlarda Paratulberculose vakaları, araştırma (Fransızca özeti ile). 1932

Bir beygirde mütekarrih cilt kanseri, araştırırma. 1931

Türkiye tavuklarında damla hastalığı (Gicht), araştırma, Almanca ve Fransızca özeti ile, 1930

Histopatolojide temel teknikler, Laboratuvar andıçı. 1936

Genel Patoloji ve Patolojik-Anatomi ders kitabı, 1930

Otopsi teknikleri (Ders andıçı), 1930

Otopsi talimatnamesi, Ziraat Vekaletince yayınlamıştır. 1939

İnsan, hayvan ve nebatlarda kanser ve Sarkom, araştırma. 1944

Ankara ve civarındaki sığır ve mandalara tatbik edilen çift intradermal ve göz tüberkülin tecrübelerinin otopsi neticeleri ile kontrolu, araştırma (Almanca ayrı olarak), 1944