Şalva Eliava

Şalva Zuraboviç Eliava
Gürcüce: შალვა ელიავა
Rusça: Ша́лва Зура́бович Элиа́ва
Şalva Zuraboviç Eliava ; Gürcüce: შალვა ელიავა ; Rusça: Ша́лва Зура́бович Элиа́ва
Gürcistan SSC Başbakanı
	Görev süresi; Ocak 1923 - Haziran 1927
Yerine geldiği	Sergey Kavtaradze [en]
Yerine gelen	Lavrenty Kartvelişvili [cs]
Transkafkasya SFSC Başbakanı
	Görev süresi; 9 Haziran 1927 - 29 Ocak 1931
Yerine geldiği	Mamia Orakhelaşvili [en]
Yerine gelen	Mamia Orakhelaşvili [en]
Kişisel bilgiler
Doğum	30 Eylül 1883; Ganiri, Gürcistan, Rus İmparatorluğu
Ölüm	3 Aralık 1937 (54 yaşında); SSCB
Vatandaşlığı	SSCB
Partisi	Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi; Sovyetler Birliği Komünist Partisi
Bitirdiği okul	Kutaisi Klasik Lisesi; Sankt-Peterburg Devlet Üniversitesi
Mesleği	Diplomat, siyasetçi

Şalva Zuraboviç Eliava (Gürcüce: შალვა ელიავა; Rusça: Ша́лва Зура́бович Элиа́ва) (30 Eylül 1883; Ganiri, Gürcistan, Rus İmparatorluğu – 3 Aralık 1937) Megrel kökenli Gürcü Eski Bolşevik, Orta Asya ve Kafkasya'nın Sovyetleştirilmesinde önemli katkılarda bulunmuş Sovyet devlet adamı. Josef Stalin’in 1936-1938 yılları arasındaki Büyük Temizlik operasyonlarının kurbanlarından biri olmuştur.

Hayatı

Eliava, Batı Gürcistan'dan soylu ama fakir bir ailede 1883 yılında dünyaya geldi.

Kutaisi Klasik Lisesi'nden mezun olduktan sonra 1903 yılında Sankt-Peterburg Devlet Üniversitesi'nde hukuk eğitimine başladı, ancak öğrenci protestolarına karıştığı için okuldan atıldı. 1904 yılında Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi'ne üye oldu ve Bolşevik kanatta yerini aldı. Tiflis ve Kutaisi'deki 1905 Rus Devrimi ayaklanmalarına katıldı. 1911 yılında Olonets Valiliğine sürüldü. Sankt-Peterburg'a taşındı ve 1915'te Vologda'ya gönderilene kadar Pravda gazetesinde çalıştı.

1917 Rus Devrimi'nin patlak vermesinin ardından, Vologda Ispolkom'a ("Yürütme Komitesi") başkanlık etti ve Aralık 1918'de Moskova'ya taşındı.

1919'da Rus İç Savaşı sırasında Türkistan cephesine gönderildi ve Revkom'un ("Devrim Komitesi") bir üyesi olarak, bölgede Sovyet iktidarının kurulmasına yardımcı oldu.

Bolşeviklerle Türklerin ilk ilişki kurma girişimlerinde İttihat ve Terakki Fırkası'nın İstanbul'daki yeraltı teşkilatı olarak görev yapan Karakol Cemiyeti'nin rolü önemlidir. Karakol Cemiyeti liderlerinden Kara Vasıf 1919 Ekim-Kasım aylarında Bolşevik hükûmetinin temsilcisi Shalva Eliava ile İstanbul'da görüşmelerde bulunmuştu. Ali Fuat Cebesoy görüşen kişinin Shalva Eliava olduğunu söylemekteyse^[1] de, Yerasimos görüşülen kişinin Shalva Eliava olmadığından bahseder, ona göre görüşülen kişi Albay İlyaçef olmalıdır.^[2]^[3]

1920 yılında Türkiye ve İran'da Sovyet Rusya'nın tam yetkili temsilcisi görevine getirildi.

Grigol Konstantinoviç Orconikidze, Efrem Eşba ve Nestor Lakoba ile birlikte Abhaz Devrimci Komitesi içinde yer almış ve SSCB'nin 16 kurucu devletinden biri olan Abhazya SSC'ni 31 Mart 1921 tarihinde ilan edilmesinde hazır bulunmuştur.^[4]

13 Ekim 1921 tarihli Türkiye ile Ermenistan, Azerbaycan ve Gürcistan arasında yapılan ve Türkiye'nin doğu sınırının da kesinleşmesini sağlayan Kars Antlaşması'nın imza edenleri arasında Gürcistan Savunma Bakanı unvanıyla yer almıştır.^[5]^[6]

Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı İşgali ile sonuçlanan Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti ile gerçekleştirilen savaş sırasında Rusya Komünist Partisi'nin Kafkasya bürosunun bir üyesi ve bir yandan da Gürcistan Revkom'un bir üyesiydi. Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin yıkılmasından sonra Ocak 1923'ten Haziran 1927'ye kadar Eliava, Gürcistan SSC hükûmetine Deniz ve Askeri Halk Komiseri oldu. Gürcistan SSC Halk Komiserleri Konseyi Başkanı olarak Sovyet Gürcistan hükûmetinin başında bulundu. Aynı zamanda, 1927-1930 yılları arasında Transkafkasya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti Halk Komiserleri Konseyi Başkanı olarak görev yaptı.

Büyük Temizlik

1930'larda Eliava, Dış Ticaret Halk Komiserliği ve Sovyetler Birliği Hafif Sanayi Halk Komiseri görevini üstlendi. Josef Stalin'in Eski Bolşevik olanlara karşı başlattığı Büyük Temizlik operasyonları sırasında tutuklandı ve 3 Aralık 1937'de idam edildi. 1956'da Sovyetler Birliği Komünist Partisi tarafından Şalva Eliava'ya onuru iade edildi.^[7]

Kaynakça

^ Cebesoy, Ali Fuat (1955). Moskova Hatıraları. İstanbul: Vatan Neşriyatı. s. 60.
^ Çolak, İhsan. "Moskova Antlaşmasına Giden Yol, Milli Mücadele Dönemi TBMM Bolşevik İlişkileri". ATAM (Atatürk Araştırma Merkezi), 49. T.C. Başkanlık Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu. 16 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi21 Temmuz 2017.
^ Yerasimos, Stefanos (1979). Türk Sovyet İlişkileri. İstanbul: Gözlem Yayınları. s. 113.
^ Cornell, Svante E. (2001). Small Nations and Great Powers: A Study of Ethnopolitical Conflict in the Caucasus. Routledge. s. 149. ISBN 0-7007-1162-7.
^ Soysal, İsmail (1983). Türkiye'nin Siyasal Antlaşmaları. I. (1920-1945). Türk Tarih Kurumu. ss. 41-47.
^ "Kars Antlaşması'nın tam metni". 6 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Temmuz 2017.
^ Yakovlev, Aleksander Stepanoviç. "Şalva Z. Eliava" (Rusça). Aleksander Yakovlev. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Temmuz 2017.

Konuyla ilgili yayınlar

Suny, Ronald Grigor (1994). The Making of the Georgian Nation (İngilizce). Indiana University Press. ss. 214, 235, 251-2, 276, 380, 388. ISBN 0-253-20915-3.

Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Şalva Eliava ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

"Шалва Зурабович Элиава (Şalva Eliava maddesi)". Bolşaya sovetskaya entsiklopediya (Büyük Sovyet Ansiklopedisi) (Rusça).

Siyasi görevi
Önce gelen: Sergey Kavtaradze [en]	Gürcistan SSC Başbakanı Ocak 1923 – Haziran 1927	Sonra gelen: Lavrenty Kartvelişvili [cs]
Önce gelen: Mamia Orakhelaşvili [en]	Transkafkasya SFSC Başbakanı 9 Haziran 1927 - 29 Ocak 1931	Sonra gelen: Mamia Orakhelaşvili [en]

[1] Cebesoy, Ali Fuat (1955). Moskova Hatıraları. İstanbul: Vatan Neşriyatı. s. 60.

[2] Çolak, İhsan. "Moskova Antlaşmasına Giden Yol, Milli Mücadele Dönemi TBMM Bolşevik İlişkileri". ATAM (Atatürk Araştırma Merkezi), 49. T.C. Başkanlık Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu. 16 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi21 Temmuz 2017.

[3] Yerasimos, Stefanos (1979). Türk Sovyet İlişkileri. İstanbul: Gözlem Yayınları. s. 113.

[4] Cornell, Svante E. (2001). Small Nations and Great Powers: A Study of Ethnopolitical Conflict in the Caucasus. Routledge. s. 149. ISBN 0-7007-1162-7.

[5] Soysal, İsmail (1983). Türkiye'nin Siyasal Antlaşmaları. I. (1920-1945). Türk Tarih Kurumu. ss. 41-47.

[6] "Kars Antlaşması'nın tam metni". 6 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Temmuz 2017.

[7] Yakovlev, Aleksander Stepanoviç. "Şalva Z. Eliava" (Rusça). Aleksander Yakovlev. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Temmuz 2017.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

g t d 1918'den beri Gürcistan Hükümet Başkanları
Gürcistan DC (1918-1921)	Ramişvili Zordania
Gürcistan SSC (1921-1991)	Kavtaradze Mdivani Eliava Makaradze Suhişvili Mgaloblişvili Suhişvili Bakradze Çhubianişvili Ketshoveli Bakradze Cavahişvili Pataridze Kartvelişvili Çerkeziya Çkheidze Çitanava Sigua
Gürcistan (1991-günümüz)	Sigua Omanidze* Guguşvili Sigua Şevardnadze* Patsartsia Lekişvili Lortkipanidze Arsenişvili Jorbenadze Jvania Baramidze* Noğaydeli Gurgenidze Mgaloblişvili Gilauri Merabişvili İvanişvili Garibaşvili Kvirikaşvili Bahtadze Gaharia Garibaşvili Kobahidze
* Geçici