Şırnak
| Şırnak | |
|---|---|
Şehir | |
 | |
Takma ad: Şehr-i Nuh | |
 Şırnak ilinin Türkiye'deki konumu | |
 Şırnak'ın Şırnak ilindeki konumu | |
Koordinatlar: 37°31′22″N 42°27′13″E / 37.522778°K 42.453611°D | |
| Ülke |  Türkiye |
| Bölge | Güneydoğu Anadolu Bölgesi |
| İl | Şırnak |
| İdare | |
| • Belediye başkanı | Mehmet Yarka (AK Parti) |
| Yüzölçümü | |
| • Toplam | 1.717 km² |
| Rakım | 1650 m |
| • Yoğunluk | oto/km² |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (UDAS) |
| Posta kodu | 73xxx |
| Alan kodu | (+90) 486 |
| Plaka kodu | 73 |
Resmî site Şırnak Belediyesi | |
Şırnak, Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde Şırnak ilinin merkezi olan şehirdir.
Etimoloji
[değiştir | kaynağı değiştir]Şırnak, Nuh'un gemisi kalıntılarının olduğu öne sürülen Cûdi Dağı'nın kuzeyinde 'Şehr-i Nûh' adıyla kurulmuştur.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Şırnak, tarihsel olarak çok eski bir geçmişe sahiptir. Şehrin geçmişi Evliya Çelebi'nin 17. yüzyılda yazdığı Seyahatnâme ve tarihî rivayetlere göre Nuh Tufanı öncesine dayanır. Bu rivayetlere göre Cizre, tufandan sonra ikinci kez Nuh ve oğulları tarafından inşa edilirken Cizre'nin kızgın sıcağından korunmak için Şırnak, yazlık ve yaylak olarak inşa edilmiştir.
Asur kralı I. Tiglath-Pileser'in yazıtında (MÖ 1100) Şarişa/Şerişa, Strabon'da (MS 17) Sareisa adıyla anılan yerin Şırnak olduğuna dair fikirler vardır.[3] Eski adı Şehr-i Nuh'tur. Osmanlı döneminde Cizre'ye bağlı iken 23 Temmuz 1914 tarihinde ayrılmış ve Siirt iline bağlanmıştır.[4] Şırnak ilinin kuruluşu 16 Mayıs 1990 tarihinde gerçekleşmiştir. Bu tarihte Siirt ilinden ayrılarak Şırnak ilinin kuruluşu resmi olarak gerçekleştirilmiştir. Dolayısıyla, Şırnak'ın il statüsüne yükseltildiği tarih 16 Mayıs 1990'dır.
2015-16 çatışmaları
[değiştir | kaynağı değiştir]İl merkezinde 2015 yılında çatışmalar başlamıştır. Çatışmalarda birçok kişi yaralanmış ve yaşamını yitirmiştir.
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]
İl batıda Mardin, kuzeyde Siirt, kuzeydoğuda Van ve Hakkari illeri, güneyde Irak ve Suriye Devletleriyle çevrilidir. Şırnak ilinin bir kısmı Güneydoğu Anadolu Bölgesi içinde kalır.
İl merkezinin yüzölçümü 1.701 km²’dir.[5] Şırnak il merkezinin ortalama 1.400 metre rakımı vardır.[6]
İl toprakları bitki örtüsü yönünden iklimin karasal olması doğal bitki örtüsü üzerinde etkili olmuştur. Mevsim içindeki yağışların az olması, doğal bitki örtüsünün bozkır olmasına neden olmuştur. Genelde step görünümündedir. Dağlık kesimlerde bozuk meşeliklere, yükseklerdeyse yer yer ardıçlara rastlanır. Dicle Nehri'nin İl'de bulunan kesiminde dünyanın en çok aranan 10 balık türünden biri olan Leopar Sazanı yeniden keşfedilmiştir.[7]
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
|---|---|---|---|
| Şırnak ilçesi (Siirt) | |||
| 1927[8] | 10.566 | 2.962 | 7.604 |
| 1935[9] | 10.472 | 3.594 | 6.878 |
| 1940[10] | 14.860 | 5.033 | 9.827 |
| 1945[11] | 11.705 | 3.730 | 7.975 |
| 1950[12] | 11.629 | 3.204 | 8.425 |
| 1955[13] | 13.897 | 3.278 | 10.619 |
| 1960[14] | 17.380 | 4.058 | 13.322 |
| 1965[15] | 19.495 | 4.936 | 14.559 |
| 1970[16] | 25.107 | 7.025 | 18.082 |
| 1975[17] | 31.241 | 10.587 | 20.654 |
| 1980[18] | 34.677 | 10.997 | 23.680 |
| 1985[19] | 37.367 | 12.141 | 25.226 |
| Şırnak merkez ilçesi | |||
| 1990[20] | 47.154 | 25.059 | 22.095 |
| 2000[21] | 69.853 | 52.743 | 17.110 |
| 2007[22] | 78.231 | 54.302 | 23.929 |
| 2008[23] | 82.863 | 59.435 | 23.428 |
| 2009[24] | 87.000 | 63.664 | 23.336 |
| 2010[25] | 77.865 | 54.263 | 23.602 |
| 2011[26] | 85.369 | 61.335 | 24.034 |
| 2012[27] | 87.719 | 63.298 | 24.421 |
| 2013[28] | 87.187 | 60.255 | 26.932 |
| 2014[29] | 91.573 | 63.047 | 28.526 |
| 2015[30] | 92.206 | 63.367 | 28.839 |
| 2016[30] | 82.468 | 54.032 | 28.436 |
| 2017[30] | 85.557 | 54.955 | 30.602 |
| 2018[30] | 93.431 | 62.761 | 30.670 |
| 2019[30] | 93.989 | 61.738 | 32.251 |
| 2020[30] | 96.285 | 64.185 | 32.100 |
| 2021[30] | 100.206 | 67.662 | 32.544 |
Ekonomi
[değiştir | kaynağı değiştir]Ekonomisi madencilik, tarım ve ticarete dayalıdır. Kırsal kesimde başlıca gelir kaynağı hayvancılıktır. Yaylacılık ile çok sayıda küçükbaş hayvan beslenir. Tereyağı, peynir, yün, kıl ve tiftik başlıca hayvani ürünleridir.
Spor
[değiştir | kaynağı değiştir]
Şırnakspor, Şırnak'ın futbol takımı olup, 1995 yılında kurulmuştur. Sarı-kırmızı renklere sahip olan kulüp, 7 sezon 3. Lig'de mücadele etmiştir. 2007-2008 sezonu sonuna kadar 3. Lig'de kalmıştır. 4 Mayıs 2008'de oynanan Nusaybin Demirspor-Şırnakspor maçında, tarafların müsabaka sonucu üzerinde anlaştıklarının tespit edilmesi üzerine 3. Lig 5. Grup'ta yer alan Şırnakspor'un, Türkiye Futbol Federasyonu tarafından amatör lige düşürülmesine ve lige eksi 6 puanla başlamasına karar verildi. En son 2009-2010 sezonunda Şırnak Amatör Ligi'nde mücadele eden kulüp, 2010'dan beri Şırnak Amatör Ligi'ne katılmamaktadır.[kaynak belirtilmeli]
Altyapı
[değiştir | kaynağı değiştir]Ulaşım
[değiştir | kaynağı değiştir]Mardin, Hakkâri ve Siirt'e karayolu ulaşımı vardır. İstanbul'dan Şırnak'a ortalama otobüsle seyahat süresi 24 saattir. Nusaybin'den başlayan tren yolu hattı da bulunur. Cizre ilçesine 10 km uzaklıktaki Şırnak Şerafettin Elçi Havalimanı ile havayoluyla ulaşım sağlanabilmektedir.
Belediye başkanları
[değiştir | kaynağı değiştir]| № | Belediye Başkanı | Görev Başlangıcı | Görev Bitişi | Parti | |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Alihan Tatar | 17 Kasım 1963 | 9 Aralık 1973 | Cumhuriyet Halk Partisi | |
| 2 | M. Cihangir Avanoğlu | 9 Aralık 1973 | 11 Aralık 1977 | Adalet Partisi | |
| 3 | Abdullah Arkan | 11 Aralık 1977 | 12 Eylül 1980 | ||
| 4 | Mehmet Salih Uğur | 25 Mart 1984 | 26 Mart 1989 | Halkçı Parti | |
| 5 | Ahmet Hamdi Yıldırım | 26 Mart 1989 | 27 Mart 1994 | Anavatan Partisi | |
| 6 | Mehmet Beşir Tatar | 27 Mart 1994 | 18 Nisan 1999 | ||
| 7 | Sait Namdar | 18 Nisan 1999 | 28 Mart 2004 | ||
| 8 | Ahmet Ertak | 28 Mart 2004 | 29 Mart 2009 | Sosyaldemokrat Halk Partisi | |
| 9 | Ramazan Uysal | 29 Mart 2009 | 30 Mart 2014 | Demokratik Toplum Partisi | |
| 10 | Serhat Kadırhan | 30 Mart 2014 | 11 Temmuz 2014 | Barış ve Demokrasi Partisi | |
| 11 Temmuz 2014 | 5 Kasım 2016 | Demokratik Bölgeler Partisi (Görevden alınma) | |||
| 11 | Turan Bedirhanoğlu | 5 Kasım 2016 | 2 Nisan 2019 | Kayyım | |
| 12 | Mehmet Yarka | 2 Nisan 2019 | Görevde | Adalet ve Kalkınma Partisi | |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Şırnak ne zaman hayat bulacak?". Gazete Duvar. 13 Eylül 2023. 31 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ocak 2024.
- ^ ""Duy Beni (Düşün, Uygula, Yaşat); Şırnak Başaracağım Diyor." Projesi ile Şırnak İlimizde 8 Bin Öğretmen 8 Bin Aile İle Buluştu". www.sirnak.gov.tr. 31 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ocak 2024.
- ^ 27 Nisan 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.27 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Şırnak/Tarih ve Coğrafyası". 16 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Temmuz 2023.
- ^ "HGM | Harita Genel Müdürlüğü - Ulusal Haritacılık Kurumu". www.harita.gov.tr. Erişim tarihi: 24 Aralık 2025.
- ^ "Şehir Tarihçesi". www.dhmi.gov.tr. Erişim tarihi: 19 Kasım 2025.
- ^ "Dicle Nehri'nde "leopar sazanı" tespit edildi". www.aa.com.tr. 31 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ocak 2024.
- ^ "Fasikül I: Mufassal Neticeler İcmal Tabloları" (PDF). 28 Teşrinevvel 1927 Umumî Nüfus Tahriri. DİE. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2021.
- ^ "1935 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 20 İlkteşrin 1935 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "Vilâyetler, kazalar, Nahiyeler ve Köyler İtibarile Nüfus ve Yüzey ölçü" (PDF). 20 İlkteşrin 1940 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 20 Ekim 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2016.
- ^ . "1945 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 21 Ekim 1945 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "Vilayet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "1955 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021.
- ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013.
- ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014.
- ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015.
- ^ a b c d e f g
- "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016.
- "Merkez Nüfusu - Şırnak". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021.
- "Şırnak Merkez Nüfusu". nufusune.com.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
