İvan Moskvitin
Ivan Yuryevich Moskvitin (Rusça: Иван Юрьевич Москвитин) (? - 1647'den sonra), olasılıkla Moskova yerlisi olan ve Ohotsk Denizi'ne giden bir Rus keşif ekibine liderlik eden ve Pasifik Okyanusu'na ulaşan ilk Rus olan bir Rus kaşifti.
Moskvitin'in ilk kez 1626'da Tomsk'taki Kazaklar arasında ikamet ettiği doğrulandı. 1636 veya 1637'de Dmitry Kopylov, aralarında Moskvitin'in de bulunduğu 54 adamla birlikte doğuya, Yakutsk'a gönderildi. Lena Nehri'nden aşağı ve Aldan Nehri'nin yukarısına gitti ve 28 Haziran 1638'de Maya Nehri ağzının yaklaşık 100 km yukarısında ve Yakutsk'un 250 km güneydoğusunda Butalsk kalesini kurdu. Yerel bir Şaman Kopylov, yerleşik insanların tahıl yetiştirdiği, sığır beslediği ve bazı kaynaklara göre gümüş yataklarının bulunduğu güneye doğru akan bir "Şirkol Nehri" (Zeya Nehri?) olduğunu öğrendi. Mayıs 1639'da Moskvitin'i 20 Tomsk Kazağı, 19 Krasnoyarsk Kazağı ve bir Evenk rehberiyle doğuya gönderdi. Aldan Nehri'nden aşağı, Maya Nehri'niden yukarıya gittiler ve yukarı Maya'dan Cugcur Dağları'nı geçerek Ulya Nehri'nden aşağı indiler ve Ağustos 1639'da Ohotsk Denizi'ne ulaştılar.
Nehir ağzında veya ağzının 25 kilometre yukarısında kışlaklar inşa ettiler. 1 Ekim'de o ve 20 adam üç gün boyunca doğuya yelken açtılar ve daha sonra Ohotsk kasabasının inşa edileceği Ohota Nehri'ne ulaştılar. Sonra ya Taui Nehri'ne kadar doğuya doğru 500 km yelken açtılar ya da yerlilerden Taui Nehri'ne kadar olan sahilin haritasını çıkaracak kadar bilgi edindiler (kaynaklar farklıdır). O kış iki büyük tekne inşa ettiler. Yerel Lamutlarla bazı çatışmalar oldu ve rehber ve tercüman olarak kullanmak üzere bir adamı yakaladılar. Tutsak ona, ağzında "yerleşik Nivihlerin" yaşadığı bir "Mamur Nehri"nden bahsetti. 1640 yılının Nisan sonlarında veya Mayıs başlarında, Ohotsk Denizi'nin güneybatı köşesindeki Uda Körfezi'ne kadar güneybatıya yelken açtı. Orada Amur Nehri'ni, Zeya Nehri'ni, Amgun Nehri'ni, kıyılarda ve adalarda yaşayan "yerleşik Nivihler" ile büyük evleri, sığırları ve atları olan, ekmek yiyen ve Ruslar gibi yaşayan "sakallı Daurları" öğrendiler. Ayrıca sakallı Daurların yakın zamanda teknelerle gelip birçok Nivihleri öldürdüğünü de duydular. Daha sonra doğuya yöneldiler, Şantar Adaları'nı gördüler ve Sahalin Körfezi'ne girdiler. Sahalin Adası'nın batı kıyısını görmüş olabilirler ve yerleşik Nivihlerin Amur Nehri'nin ağzında bulunan bazı adalarına ulaşmış gibi görünüyorlar. Mevsimin geçmesi nedeniyle geri döndüler ve Kasım ayında Ayan'ın 30 mil kuzeydoğusundaki Aldoma Nehri'nin ağzında kışlaklar inşa ettiler. Temmuz 1641'in ortalarında Yakutsk'a geri döndüler.
Verdiği bilgiler Kurbat İvanov'un ilk sahil haritasını yapmasını sağladı (Mart 1642). 1645'te o ve Kopylov, Tomsk voyvodası Shcherbatsky'ye Amur'a büyük bir askeri sefer teklif etti. Teklif hayata geçirilmedi. 1646'da Moskova'ya gönderildi ve 1647'de ataman rütbesiyle Tomsk'a döndü. Hayatının geri kalanı belgelenmemiş.
1971 yılında inşa edilen Proje 97A buzkıran Ivan Moskvitin'e onun adı verilmiştir.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- George V Lantzeff ve Richard A Pierce, "Eastward to Empire", 1973
- Moskova Иван Юрьевич // hrono.ru
