İran Devrim Muhafızları Ordusu
| İslam Devrimi Muhafızları Ordusu | |
|---|---|
| سپاه پاسداران انقلاب اسلامی | |
 İslam Devrimi Muhafızları Ordusu arması | |
 Resmi bayrak | |
| Kuruluş | 1979 |
| Birimler | |
| Karargâh | Tahran |
| Komuta | |
| Başkomutan | Mücteba Hamenei |
| Cumhurbaşkanı | Mesud Pezeşkiyan |
| İDMO Komutanı KK Komutanı HVK Komutanı DZK Komutanı Kudüs Gücü Komutanı Besic Komutanı | Ahmed Vahidi Muhammed Karami Mecid Musevi Boşta İsmail Kaani Boşta |
| Genel Bilgiler | |
| Askerlik yaşı | 18 |
| Zorunlu askerlik | var |
| Etkin personel sayısı | 125.000 (2024)[1] |
| İlgili maddeler | |
| Tarih | İran-Irak Savaşı Lübnan İç Savaşı 2006 Lübnan Savaşı Suriye İç Savaşı İran-İsrail Savaşı |
İran Devrim Muhafızları Ordusu, resmî adıyla İslam Devrimi Muhafızları Ordusu (Farsça: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی, romanize: Sipah-i Pasdaran-i İnkılab-i İslâmi), kısaca Devrim Muhafızları ya da IRGC, İran Silahlı Kuvvetleri'nin çok hizmetli ana kollarından biridir. İran Devrimi'nin ardından Mayıs 1979'da Ruhullah Humeyni tarafından askerî bir kuvvet olarak resmen kuruldu. İran Ordusu ülkenin egemenliğini geleneksel anlamda korurken, Devrim Muhafızları'nın anayasal görevi İslam Cumhuriyeti'nin bütünlüğünü güvence altına almaktır. Bu görevin çoğu yorumu, Devrim Muhafızları'nın İran'a yönelik dış müdahaleleri önlemekle, geleneksel ordu tarafından gerçekleştirilebilecek darbe girişimlerini engellemekle ve İslam Devrimi'nin ideolojik mirasına zarar veren "sapma hareketlerini" bastırmakla yükümlü olduğunu belirtmektedir.[2][3]
2024 yılı itibarıyla İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun toplam personel sayısı yaklaşık 125.000'dir. İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri, fiilen bir sahil güvenlik işlevi üstlenerek Basra Körfezi'nde operasyonel kontrolü sağlayan İran'ın başlıca gücü konumundadır. IRGC'ye bağlı paramiliter gönüllü milis gücü Besic'in ise yaklaşık 90.000 aktif personeli bulunmaktadır.[4] Kurum, İran içinde "Sepah News" adıyla bilinen bir medya yapılanmasına sahiptir.[5] 16 Mart 2022'de, İran'ın nükleer programıyla bağlantılı olarak "Nükleer Merkezlerin Korunması ve Güvenliği Komutanlığı" adlı yeni ve bağımsız bir birim kuruldu.[6] Günümüzde IRGC; Avustralya, Bahreyn, Kanada, Ekvador, Avrupa Birliği,[7] İsrail, Paraguay, Suudi Arabistan, İsveç, Ukrayna ve Amerika Birleşik Devletleri tarafından terör örgütü olarak tanımlanmakta olup,[8] IRGC'nin Kudüs Gücü ayrıca Arjantin tarafından yasaklandı.[9][10][11]
İdeolojik bir milis gücü olarak ortaya çıkan İran Devrim Muhafızları Ordusu, zamanla İran siyasetinin, ekonomisinin ve toplumunun hemen her alanında artan bir rol üstlendi. 2010 yılında BBC News, IRGC'yi bir "iş imparatorluğu" olarak tanımladı; 2019'da Reuters ise örgütü "siyasi nüfuza sahip bir sanayi imparatorluğu" olarak nitelendirdi. IRGC'nin, özellikle 2009 cumhurbaşkanlığı seçimi ve sonrasında yaşanan protestoların bastırılması sürecinde Mahmud Ahmedinejad döneminde genişleyen toplumsal, siyasi, askerî ve ekonomik rolü, birçok Batılı analistin örgütün siyasi güç bakımından ülkenin dinî yönetici sınıfını dahi geride bıraktığını ileri sürmesine yol açtı.[12][13][14]
Askeri yapısı
[değiştir | kaynağı değiştir]| İran Devrim Muhafızları Ordusu |
| Komuta |
| Dini Lider Mücteba Hamenei |
| Komutanlar Ahmed Vahidi Muhammed Karami Mecid Musevi İsmail Kaani |
| Askerî Yapılanma |
| Kara Kuvvetleri |
| Hava Kuvvetleri |
| Deniz Kuvvetleri |
| Kudüs Gücü |
| Besic |
| Personel |
| Rütbeler |
| Tarihçe |
|---|
| İran İslam Devrimi |
İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun kara kuvvetleridir. Daha çok İran'ın yedek kara kuvvetleri olarak bilinmektedir. 5 Mayıs 1979'da İran Dinî Lideri Humeyni'nin emriyle kurulmuştur. Görevi olası savaş durumunda bağımsız olarak hareket edip İran Kara Kuvvetlerine destek vermektir. Karargâhı Tahran'dır. 70.000 aktif askerî personeli bulunmaktadır.
Kasım 1979'da Humeyni'nin emriyle kurulan bir paramiliter gönüllü milis teşkilatıdır. Bu teşkilat doğrudan doğruya dini liderden emir alır. Şu anda resmî dini törenleri organize etme, sosyal hizmet sağlama, ahlak polisi ve muhalif toplantıların bastırılması gibi faaliyetlerle birlikte iç güvenlikte kolluk kuvvetlerine yardımcı kuvvet olarak görev yapmaktadır.
Şah İmparatorluk Muhafızları'nın halefi olarak tanımlanan elit Kudüs Gücü'nün 2.000-5.000 kişiden teşkil olduğu tahmin edilmektedir. Yurt dışındaki faaliyetlerini ele alan özel harekât birimidir.[15]
İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun hava kuvvetleridir. Daha çok İran'ın yedek hava kuvvetleri olarak bilinmektedir. Karargâhı Tahran'da bulunmaktadır. 25.000 personeli vardır. Gelecekte İran Hava Kuvvetleri ile eş değer olması muhtemel görülmektedir.
İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun deniz kuvvetleridir. Daha çok İran'ın yedek deniz kuvvetleri olarak bilinmektedir. İran Devrim Muhafızları Donanması, 20.000 asker ve 1.500 savaş gemisinden müteşekkildir.[16] Düzenli İran Deniz Kuvvetlerinden ayrıdır.[17] 2019'da İngiliz tankeri Stena Impero Hürmüz Boğazı'nda Devrim Muhafızlarının Özel Deniz Kuvvetleri (SNSF) tarafından ele geçirdi. İngiliz gemisini ele geçirmeden önce birimin en ünlü görevlerinden biri, Ocak 2016'da ABD deniz birliklerinin tutuklanmasıydı.[18]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Iran's Revolutionary Guards: powerful group with wide regional reach". Reuters. 4 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2025.
- ^ Mottale, Morris. "The birth of a new class". Al Jazeera English (İngilizce). 7 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ekim 2013.
- ^ Lalevee, Thierry (11 Eylül 1984). "Iran's Revolutionary Guards in power bid" (PDF). Executive Intelligence Review. 11 (35). LaRouche Publications. s. 44. 6 Haziran 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi28 Ekim 2013.
- ^ Aryan, Hossein (5 Şubat 2009). "Iran's Basij Force – The Mainstay of Domestic Security. 15 January 2009". RFERL. Radio Free Europe/Radio Liberty. 10 Ocak 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Aralık 2011.
- ^ Picture imperfect 22 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 9 March 2013 The Economist
- ^ "برای حفاظت از تاسیسات هستهای ایران، 'فرماندهی سپاه هستهای' تشکیل شده است" [İran'ın nükleer tesislerini korumak amacıyla “Nükleer Kolordu Komutanlığı” kurulmuştur.]. 15 Mart 2022. 16 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2022.
- ^ "İran Devrim Muhafızları AB'nin terör örgütleri listesinde". Deutsche Welle. 30 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ocak 2026.
- ^ "Foreign Terrorist Organizations". Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanlığı. 14 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Nisan 2019.
- ^ Gaouette, Nicole (8 Nisan 2019). "Trump designates elite Iranian military force as a terrorist organization". CNN. 14 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mayıs 2019.
- ^ "Saudi, Bahrain add Iran's IRGC to terror lists". Euronews (İngilizce). 23 Ekim 2018. 10 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mayıs 2019.
- ^ Yousif, Nadine (19 Haziran 2024). "Canada lists Iran's Revolutionary Guards as a terrorist group". BBC News. 21 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2024.
- ^ Slackman, Michael (21 Temmuz 2009). "Hard-Line Force Extends Grip Over a Splintered Iran". The New York Times. 19 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2009.
- ^ "Arrests at new Iranian protests". BBC News. 21 Temmuz 2009. 22 Temmuz 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2009.
- ^ "Crisis as Opportunity for the IRGC". Stratfor. 27 Temmuz 2009. 5 Ağustos 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ağustos 2009.
- ^ "Q+A-Iran's Revolutionary Guards weave powerful web". Reuters. 23 Temmuz 2009. 26 Temmuz 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Temmuz 2009.
- ^ "Abrahamian, Ervand p.175-6"
- ^ "The Consequences of a Strike on Iran: The Iranian Revolutionary Guard Corps Navy" 3 Şubat 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Global Bearings, 15 December 2011.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 29 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2019.
- İran Devrim Muhafızları Ordusu
- İran Devrimi
- Suriye İç Savaşı'ndaki Irak ve Şam İslam Devleti karşıtı gruplar
- Amerika Birleşik Devletleri tarafından terör örgütü olarak tanımlanmış örgütler
- Avrupa Birliği tarafından terör örgütü olarak tanımlanmış örgütler
- Suudi Arabistan tarafından terör örgütü olarak tanımlanmış örgütler
- Bahreyn tarafından terör örgütü olarak tanımlanmış örgütler